Não gan: Dấu hiệu, nguyên nhân và điều trị

114
benh nao gan

Bệnh não gan (hepatic encephalopathy) là một tình trạng bệnh lý ảnh hưởng đến chức năng não do sự tồn tại của các chất độc tố trong máu, gây ra bởi vấn đề về gan.

Bệnh này thường xuất hiện ở những người mắc các bệnh gan nặng như xơ gan, viêm gan cấp, hoặc suy gan.

Triệu chứng chính của bệnh không gan bao gồm thay đổi tâm trạng, rối loạn nhận thức, và có thể tiến triển đến tình trạng hôn mê.

1. Thông tin tổng quan về bệnh não gan

Bệnh não gan (Hepatic encephalopathy) là một tình trạng rối loạn chức năng não xảy ra khi gan không thể loại bỏ các chất độc, đặc biệt là ammonia và các chất thải khác, khỏi cơ thể.

Bệnh này thường xuất hiện khi gan bị tổn thương do bệnh gan mãn tính, viêm gan cấp tính, xơ gan hoặc suy gan.

Khi gan không thể loại bỏ được các chất độc, chúng sẽ tích tụ trong cơ thể và đi vào hệ tuần hoàn, điều này ảnh hưởng đến hoạt động của não.

Triệu chứng của bệnh não gan có thể bao gồm thay đổi tâm trạng, suy giảm chức năng nhận thức, mất trí nhớ, khó tập trung, giảm khả năng tư duy và thậm chí có thể dẫn đến hôn mê.

Bệnh não gan có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm và nếu không được điều trị kịp thời, có thể gây tử vong.

Điều trị bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, sử dụng thuốc để giảm tải gan, loại bỏ chất độc khỏi cơ thể và điều trị các vấn đề liên quan đến gan.

2. Các dấu hiệu của bệnh não gan

Các dấu hiệu của bệnh não gan có thể biến đổi từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào mức độ tổn thương gan và cơ địa của mỗi người.

Một số dấu hiệu phổ biến của người mắc bệnh não gan có thể bao gồm:

  • Thay đổi tâm trạng: Người bệnh có thể trở nên bồn chồn, lo âu, khó chịu, hoặc có cảm giác buồn rầu và trầm cảm.
  • Suy giảm chức năng nhận thức
  • Rối loạn giấc ngủ
  • Rối loạn hành vi
  • Rối loạn tiêu hóa.
  • Thay đổi thể chất như run tay, bất ổn khi đi lại hoặc mất cân bằng, yếu cơ.

Nếu bạn gặp bất kỳ dấu hiệu trên hoặc có nghi ngờ về bệnh não gan, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để được khám và chẩn đoán chính xác.

3. Các nguyên nhân gây bệnh

Bệnh não gan thường là kết quả của tình trạng suy giảm chức năng gan hoặc do gan hoạt động không đúng cách, dẫn tới sự tích tụ các chất độc hại trong cơ thể.

Một số nguyên nhân phổ biến có thể gây bệnh não gan bao gồm:

  • Xơ gan: Đây là quá trình tổn thương và sẹo hoá gan do các tác nhân như viêm gan mãn tính, viêm gan do virus, sử dụng rượu bia quá mức hoặc bệnh gan do chế độ ăn không lành mạnh.
  • Viêm gan mãn tính: Viêm gan mãn tính như viêm gan B hoặc viêm gan C có thể gây tổn thương cho gan theo thời gian và dẫn đến bệnh não gan.
  • Suy gan cấp: Đây là một trạng thái suy giảm chức năng gan nhanh chóng, thường do viêm gan cấp, viêm gan do rượu hoặc suy gan do sử dụng một số loại thuốc quá liều.
  • Các bệnh gan di truyền: Một số bệnh gan di truyền như bệnh Wilson (khiến gan không thể loại bỏ đồng), hội chứng Gilbert (gây xơ gan mạn) và bệnh nhồi máu gan có thể gây bệnh não gan.
  • Tắc mạch máu gan: Tắc mạch máu gan xảy ra khi dòng máu không thể chảy qua gan một cách bình thường, dẫn đến tích tụ các chất độc trong cơ thể và gây bệnh não gan.
  • Tiền sử sử dụng rượu và chế độ ăn không lành mạnh: Sử dụng rượu bia quá mức và chế độ ăn không cân đối gây thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết có thể gây suy giảm chức năng gan.

Xác định nguyên nhân gây bệnh não gan rất quan trọng để đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả và ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh. Việc tham khảo ý kiến bác sĩ là cần thiết để được đánh giá và chẩn đoán chính xác.

4. Các biến chứng nguy hiểm

Bệnh não gan có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm và nghiêm trọng. Một số biến chứng phổ biến của bệnh não gan có thể bao gồm:

  • Rối loạn tâm thần: Bệnh não gan có thể gây ra các triệu chứng tâm thần như chứng hưng phấn, lo âu, hoang tưởng, hoặc hành vi bất thường. Những rối loạn tâm thần này có thể ảnh hưởng đến tư duy, cảm xúc và hành vi của bệnh nhân.
  • Rối loạn cử động: Bệnh não gan có thể gây ra các biến chứng về rối loạn cử động như run tay chân, co giật, mất thăng bằng do tác động của các chất độc lên hệ thần kinh cơ.
  • Rối loạn năng lượng: Gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa năng lượng. Khi gan bị tổn thương, sự chuyển hóa năng lượng bị gián đoạn khiến cơ thể mệt mỏi, suy nhược và suy giảm khả năng vận động.
  • Các vấn đề thận: Bệnh não gan có thể gây ra tăng huyết ápsuy thận do ảnh hưởng của các chất độc tích tụ trong cơ thể và hệ thống tuần hoàn.
  • Nhiễm trùng: Do hệ miễn dịch yếu, bệnh nhân bị bệnh não gan dễ mắc các nhiễm trùng nội sinh như viêm phổi, viêm túi mật, viêm niệu đạoviêm màng não.

Nhận biết và điều trị kịp thời các biến chứng nguy hiểm của bệnh não gan là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và sự sống của bệnh nhân.

Người mắc bệnh não gan cần được theo dõi thường xuyên và chặt chẽ để có thể sớm phát hiện và điều trị biến chứng.

5. Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán

  • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm chức năng gan, các chỉ số điều hòa điện giải, và các chỉ số vi khuẩn và viêm nhiễm.
  • Xét nghiệm hình ảnh: Một số phương pháp hình ảnh như siêu âm gan, cộng hưởng từ hạt nhân (MRI) và chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng gan và xác định các vấn đề liên quan đến não.
  • Chẩn đoán thức ăn: Một phương pháp chẩn đoán đặc biệt cho bệnh não gan được gọi là “thử thức ăn”, trong đó bệnh nhân tiếp tục ăn một lượng nhỏ protein và theo dõi các biểu hiện lâm sàng và chức năng gan.

Điều trị

  • Thay đổi chế độ ăn: Bệnh nhân cần tuân thủ một chế độ ăn giàu năng lượng và đủ protein, nhưng hạn chế protein động vật. Cần tránh các thức ăn giàu protein như thịt, hải sản và sản phẩm sữa.
  • Thuốc điều trị: Các loại thuốc như lactulose và rifaximin có thể được sử dụng để giảm lượng ammoniac trong cơ thể và hỗ trợ chức năng gan. Các thuốc khác có thể được sử dụng để điều trị các triệu chứng và biến chứng liên quan.
  • Điều trị nhập viện: Đối với các trường hợp nặng, việc điều trị tại bệnh viện và chăm sóc chuyên sâu có thể cần thiết. Điều này bao gồm giám sát và quản lý tình trạng gan, điều chỉnh chế độ ăn và theo dõi chặt chẽ các biến chứng liên quan.

6. Các biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp phòng ngừa bệnh não gan nhằm giảm nguy cơ phát triển bệnh và bảo vệ sức khỏe gan.

Một số biện pháp phòng ngừa có thể giúp ngăn ngừa bệnh não gan như sau:

  • Kiểm soát các bệnh gan cơ bản: Đối với những người có các bệnh gan cơ bản như viêm gan virus, xơ gan hoặc béo gan, việc kiểm soát tình trạng gan là rất quan trọng. Điều này bao gồm tuân thủ chế độ ăn lành mạnh, hạn chế tiếp xúc với các chất độc gây hại cho gan như rượu, thuốc lá và chất gây nghiện.
  • Điều chỉnh chế độ ăn: Hạn chế protein động vật và tăng cường protein thực vật trong chế độ ăn có thể giảm nguy cơ bệnh não gan. Đồng thời, nên ăn đủ chất xơ và giữ cân nhắc với việc sử dụng muối và chất béo.
  • Kiểm soát nhiễm khuẩn: Nguy cơ nhiễm trùng trong bệnh não gan là rất cao, do đó việc duy trì vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc với chất thải, giữ vệ sinh cá nhân và thực hiện các biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn là cần thiết.
  • Điều trị và theo dõi các bệnh lý cơ bản: Điều trị và theo dõi các bệnh lý cơ bản như viêm gan, xơ gan và béo gan là rất quan trọng để ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và giảm nguy cơ bệnh não gan.
  • Sử dụng thuốc theo chỉ định: Đối với những người có yếu tố nguy cơ cao hoặc đã từng mắc bệnh não gan, sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ có thể giúp giảm nguy cơ và kiểm soát triệu chứng.
  • Kiểm tra thường xuyên: Kiểm tra chức năng gan và các chỉ số sinh hóa thường xuyên có thể giúp phát hiện sớm bất kỳ sự thay đổi hoặc bất thường nào và đưa ra biện pháp phòng ngừa hoặc điều trị kịp thời.

Bệnh não gan là một tình trạng nghiêm trọng và cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Quản lý bệnh bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, sử dụng thuốc và chăm sóc gan.

Việc hợp tác với các chuyên gia y tế là quan trọng để đảm bảo quản lý hiệu quả và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.