Bệnh Wilson: Triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh

113
benh wilson

Bệnh Wilson là một bệnh di truyền hiếm gặp nhưng có tác động nghiêm trọng đến sức khỏe. Bệnh này gây ra sự tích tụ một kim loại đồng trong cơ thể, đặc biệt là trong gan và não.

1. Thông tin tổng quan về bệnh Wilson

Bệnh Wilson là một bệnh di truyền gây ra sự tích tụ dư thừa đồng trong cơ thể, đặc biệt là trong gan và não. Bệnh này xuất hiện do cơ thể mất khả năng loại bỏ đồng một cách hiệu quả, dẫn tới tình trạng tăng nồng độ đồng trong gan và các cơ quan khác.

Tình trạng tích tụ đồng trong cơ thể có thể gây tổn thương cho gan, não, hệ thần kinh các cơ quan khác.

Triệu chứng của bệnh Wilson có thể kể tới như mệt mỏi, suy giảm khả năng tập trung, run chân, nổi mụn vàng trên da, thay đổi tâm trạng, suy giảm chức năng gan và suy tim.

Bệnh Wilson thường bắt đầu xuất hiện trong độ tuổi thiếu niên hoặc thanh thiếu niên, nhưng cũng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào.

Nếu không được điều trị, bệnh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, như suy gan, viêm gan, xơ gan và tổn thương não.

2. Các dấu hiệu của bệnh Wilson

Các dấu hiệu của bệnh Wilson có thể khác nhau ở mỗi người, tùy thuộc vào mức độ tích tụ đồng trong cơ thể.

Một số dấu hiệu phổ biến của bệnh Wilson như sau:

  • Rối loạn chức năng gan: Bệnh Wilson gây tổn thương gan, gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, suy giảm chức năng tập trung, giảm cân, mất cân bằng hormone và các vấn đề tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy.
  • Vấn đề thần kinh: Tích tụ đồng trong não có thể gây ra một số triệu chứng hư run, co giật, khó chuyển động, các hành vi bất thường và thay đổi trong tâm trạng.
  • Nổi mụn vàng trên da: Đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng của bệnh Wilson, đó là sự tích tụ đồng trong da và xuất hiện các đốm mụn vàng trên mặt, cổ, tay và chân.
  • Thay đổi tâm trạng: Bệnh Wilson có thể làm thay đổi tâm trạng như cảm giác lo lắng, trầm cảm, rối loạn tâm lý và thậm chí là suy nhược tinh thần.
  • Rối loạn các hoạt động: Bệnh có thể ảnh hưởng tới hệ thống thần kinh và gây ra một số triệu chứng như rối loạn nhịp tim, thay đổi áp lực máu và rối loạn tiêu hóa.

Nếu bạn gặp bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng trên, hãy tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ để được đánh giá và chẩn đoán chính xác.

3. Các nguyên nhân gây bệnh

Bệnh Wilson là một bệnh di truyền do đột biến gen ATP7B, làm cho cơ thể không thể chuyển đồng thành đồng thải qua mật.

Những nguyên nhân gây bệnh Wilson có thể như sau:

  • Đột biến gen ATP7B: Bệnh Wilson là mọt bệnh di truyền tự do được truyền từ cha mẹ sang con cái thông qua gen ATP7B bất thường. Đột biến gen này khiến protein ATP7B hoạt động kém và khiến cơ thể không thể loại bỏ đồng thông qua mật một cách hiệu quả.
  • Sự tích tụ đồng: Protein ATP7B hoạt động kém khiến đồng tích tụ nhiều trong cơ thể, đặc biệt là tại gan và não.
  • Tác động từ môi trường: Một số nguyên nhân như uống nước chứa đồng, tiếp xúc các chất chứa đồng trong môi trường công việc (như những người làm trong nhà máy đồng) hoặc sử dugj các sản phẩm chứa đồng làm tăng nguy cơ mắc bệnh Wilson.
  • Hormone nữ như estrogen có thể ảnh hưởng tới quá trình chuyển hóa đồng trong mật, do vậy phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh Wilson cao hơn.
  • Tác động từ vi khuẩn hoặc virus: Một số nghiên cứu cho thấy tác động của vi khuẩn hoặc virus có thể kích hoạt bệnh Wilson ở những người bị đột biến gen ATP7B.

4. Các biến chứng nguy hiểm

Bệnh Wilson có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm và nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.

Một số biến chứng tiềm ẩn của bệnh Wilson có thể như sau:

  • Gan bị nhiễm độc: Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh Wilson có thể tiến triển thành xơ gan và viêm gan cấp tính, gây tổn thương nghiêm trọng cho gan và gây suy gan.
  • Rối loạn thần kinh: Sự tích tụ đồng trong não có thể gây ra các vấn đề thần kinh bao gồm bệnh lý thần kinh, co giật, mất cân bằng và thay đổi tâm trạng. Nghiêm trọng hơn, bệnh Wilson có thể gây các triệu chứng nguy hiểm như run rẩy, khó vận động và khó nói.
  • Suy tim: Sự tích tụ đồng trong mô tim có thể gây suy yếu khả năng bơm máu và suy tim. Tình trạng này có thể dẫn tới các triệu chứng như hồi hộp, mệt mỏi, khó thở.
  • Suy thận: Tích tụ đồng trong thận có thể gây tình trạng suy thận, giảm khả năng lọc máu và cân bằng nước, các chất điện giải trong cơ thể.
  • Rối loạn hấp thụ chất béo: Bệnh wilson làm giảm khả năng hấp thụ và chuyển hóa chất béo, gây ra các vấn đề về tiêu hóa và hấp thụ dưỡng chất.

Để tránh các biến chứng nguy hiểm này, việc chẩn đoán và điều trị bệnh Wilson kịp thời là rất quan trọng.

Việc tuân thủ đúng liệu trình điều trị và theo dõi định kỳ từ các chuyên gia y tế là cần thiết để kiểm soát tình trạng bệnh và ngăn chặn các biến chứng tiềm ẩn.

5. Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán

  • Tiếp xúc và lấy thông tin về tiền sử: Bác sĩ sẽ thực hiện cuộc phỏng vấn và lấy thông tin về tiền sử y tế của bệnh nhân và gia đình, bao gồm các triệu chứng, diễn biến và bệnh lý trong gia đình.
  • Kiểm tra dấu hiệu lâm sàng: Bác sĩ sẽ thực hiện một số xét nghiệm lâm sàng để xác định các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Wilson, bao gồm tình trạng gan, thần kinh, và các vấn đề khác trong cơ thể.
  • Xét nghiệm máu: Một số xét nghiệm máu có thể được thực hiện, bao gồm đo nồng độ đồng trong máu và xét nghiệm chức năng gan.
  • Xét nghiệm nước tiểu: Xét nghiệm nước tiểu có thể được thực hiện để đánh giá nồng độ đồng trong nước tiểu.
  • Xét nghiệm gene: Xét nghiệm gene có thể được sử dụng để xác định các biến thể gen liên quan đến bệnh Wilson.
  • Xét nghiệm nảy mầm biểu hiện đồng: Xét nghiệm này có thể được thực hiện để xác định nồng độ đồng trong các mô khác nhau, chẳng hạn như gan hoặc não.
  • Xét nghiệm hình ảnh: Một số xét nghiệm hình ảnh như siêu âm gan hoặc cắt lớp vi tính (CT) có thể được sử dụng để đánh giá sự tổn thương và tích tụ đồng trong gan.

Chẩn đoán chính xác bệnh Wilson thường đòi hỏi một sự kết hợp giữa thông tin lâm sàng, xét nghiệm máu và gene, và xét nghiệm hình ảnh. Việc tham khảo chuyên gia y tế là cần thiết để đưa ra chẩn đoán chính xác và lên kế hoạch điều trị phù hợp.

Điều trị

  • Dùng thuốc phức chất đồng: Các thuốc như penicillamine hoặc trientine được sử dụng để gắn kết và loại bỏ chất đồng khỏi cơ thể qua nước tiểu hoặc mật. Quá trình này giúp giảm nồng độ đồng trong cơ thể và ngăn ngừa sự tổn thương gan và não do tích tụ chất đồng.
  • Dùng thuốc ức chế hấp thụ đồng: Thuốc như zinc acetate hoặc zinc gluconate có thể được sử dụng để giảm khả năng hấp thụ đồng từ thực phẩm trong ruột. Điều này giúp giảm lượng đồng hấp thụ vào cơ thể và ngăn ngừa sự tích tụ đồng.
  • Quản lý di truyền: Đối với các trường hợp nghiêm trọng hơn, cần thực hiện quản lý di truyền, bao gồm chuyển giao gene thông qua việc cấy ghép gan hoặc cấy ghép tế bào gốc.
  • Theo dõi và chăm sóc thường xuyên: Bệnh nhân cần được theo dõi và chăm sóc thường xuyên bởi bác sĩ chuyên khoa. Điều này bao gồm kiểm tra nồng độ đồng trong máu và nước tiểu, xét nghiệm chức năng gan, kiểm tra tình trạng sức khỏe tổng quát và theo dõi sự phát triển của các biến chứng liên quan.

Quá trình điều trị bệnh Wilson thường kéo dài suốt đời và yêu cầu sự cẩn thận và tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ và tư vấn từ các chuyên gia y tế là quan trọng để đảm bảo quá trình điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ tái phát bệnh.

6. Các biện pháp phòng ngừa bệnh

Để phòng ngừa bệnh Wilson, có một số biện pháp quan trọng sau đây:

  • Xét nghiệm genetict: Kiểm tra gen ATP7B để phát hiện sự thay đổi gen có liên quan đến bệnh Wilson. Đây là một phương pháp quan trọng để xác định nguy cơ mắc bệnh và tìm kiếm điều trị sớm.
  • Chẩn đoán gia đình: Nếu một thành viên trong gia đình được chẩn đoán mắc bệnh Wilson, các thành viên khác của gia đình cần được xét nghiệm gen để xác định xem liệu họ có di truyền gen bệnh hay không. Điều này giúp phát hiện bệnh sớm và thực hiện điều trị phù hợp.
  • Tránh tiếp xúc với chất đồng: Tránh tiếp xúc quá mức với chất đồng có thể giảm nguy cơ tích tụ đồng trong cơ thể. Điều này bao gồm tránh tiếp xúc với nước uống hoặc thực phẩm chứa đồng trong các ống đồng, hạn chế tiếp xúc với các sản phẩm chứa đồng như tiền xu đồng, đồ trang sức và các sản phẩm hóa học có chứa đồng.
  • Tuân thủ điều trị: Nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh Wilson, tuân thủ đúng hướng dẫn và điều trị định kỳ từ bác sĩ rất quan trọng. Điều này bao gồm việc sử dụng thuốc chelation đồng và/hoặc thuốc ức chế hấp thụ đồng theo chỉ định của bác sĩ.
  • Kiểm tra định kỳ: Thực hiện kiểm tra định kỳ để theo dõi nồng độ đồng trong cơ thể và xét nghiệm chức năng gan. Điều này giúp phát hiện sớm các biến chứng hoặc tái phát bệnh và điều chỉnh phương pháp điều trị nếu cần thiết.
  • Tư vấn di truyền: Nếu có kế hoạch sinh con, tư vấn di truyền trước khi mang thai là quan trọng để đánh giá nguy cơ di truyền của bệnh Wilson và các tùy chọn quản lý gia đình.

Trên hành trình khám phá về bệnh Wilson, chúng ta đã được tiếp cận với sự phức tạp và nghiêm trọng của căn bệnh này.

Bằng việc hiểu rõ về nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, và điều trị của bệnh, chúng ta có cơ sở để đối mặt và hỗ trợ những người bị ảnh hưởng.

Tuy bệnh Wilson là một thách thức, nhưng với sự tăng cường nhận thức và nghiên cứu tiến bộ, chúng ta có thể nắm bắt và quản lý bệnh một cách tốt hơn, mang lại hy vọng và chất lượng cuộc sống tốt hơn cho những người bị bệnh và gia đình của họ.