Bệnh sỏi mật: Nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng & điều

0
47
benh soi mat

Sỏi mật là gì?

Túi mật là một cơ quan nhỏ nằm bên dưới gan ở ổ bụng bên phải. Túi mật là nơi lưu trữ mật – chất lỏng có màu xanh vàng giúp hỗ trợ quá trình tiêu hóa.

Sỏi mật thường hình thành khi lượng cholesterol trong túi mật quá cao.

benh soi mat

Nguyên nhân gây sỏi mật là gì?

Theo tổ chức HHP (Harvard Health Publications) thì có khoảng 80% sỏi mật hình thành do hàm lượng cholesterol trong túi mật. Khoảng 20% còn lại là do muối canxi và bilirubin.

Dù cho nguyên nhân thực sự gây bệnh sỏi mật là gì vẫn chưa được làm rõ, người ta tin rằng có 3 nguyên nhân chính sau:

1. Hàm lượng cholesterol trong mật cao

Những viên sỏi màu vàng hình thành trong túi mật là do lượng cholesterol cao. Những viên sỏi này có thể phát triển nếu gan của bệnh nhân tạo ra nhiều cholesterol và mật không thể hoà tan kịp.

2. Lượng Bilirubin trong mật quá cao

Bilirubin là một hóa chất được sản xuất khi gan phá hủy các tế bào hồng cầu cũ. Ở một số điều kiện như tổn thương gan hay một số rối loạn về máu, gan sản xuất nhiều bilirubin hơn mức cần thiết và sỏi mật sẽ hình thành khi túi mật không thể phân huỷ được lượng bilirubin dư thừa.

Những viên sỏi do bilirubin hình thành nên thường có màu đen hoặc nâu sẫm.

3. Mật quá đặc

Nếu lượng mật trong túi mật quá đậm đặc, nó cũng có thể khiến sỏi được hình thành.

Bình thường túi mật sản xuất mật và sử dụng chúng để phân hủy các chất. Ở một số trường hợp, lượng mật tồn dư lại trong túi mật quá lớn sẽ tạo thành sỏi.

Triệu chứng

Sỏi mật có thể dẫn tới các cơn đau ở bụng phải. Đôi khi có thể đau khi sử dụng các thực phẩm giàu chất béo, ví dụ điển hình là đồ ăn chiên, rán. Các cơn đau thường kéo dài không quá vài giờ.

Các triệu chứng thường thấy của người mắc sỏi mật như:

– Buồn nôn, nôn mửa

– Nước tiểu đậm màu

– Phân màu đất sét

– Đau bụng, ợ, tiêu chảy, khó tiêu.

Xuất hiện các triệu chứng trên người ta còn gọi là cơn đau quặn mật.

Sỏi mật không gây triệu chứng

Sỏi mật có thể không có triệu chứng, không gây đau. Thay vào đó, các cơn đau xayer ra khi sỏi mật ngăn cản sự di chuyển của mật từ túi mật đi.

Theo American College of Gastroenterology thì có khoảng 80% người mắc sỏi mật trong âm thầm, họ không cảm thấy các cơn đau hay triệu chứng gì. Các trường hợp này thường được phát hiện và chẩn đoán sỏi mật do tia X trong khi phẫu thuật vùng bụng.

Các biến chứng và rủi ro từ sỏi mật

Viêm túi mật cấp tính

Khi sỏi mật chặn ống dẫn mật, nó có thể gây viêm và nhiễm trùng trong túi mật. Chúng ta gọi đây là bệnh viêm túi mật cấp tính cần phải có sự can thiệp của y tế.

Nguy cơ biến chứng từ sỏi mật thành viêm túi mật cấp tính rơi vào khoảng 1-3%.

Các triệu chứng của bệnh viêm túi mật cấp tính bao gồm:

– Đau dữ dội ở vùng bệnh trên hoặc giữa lưng bên phải.

– Sốt, ớn lạnh

– Ăn không ngon miệng

– Buồn nôn và ói mửa.

Các biến chứng khác của sỏi mật nếu không được điều trị bao gồm:

Vàng da hoặc vàng mắt

– Nhiễm trùng túi mật gây viêm túi mật

– Nhiễm trùng đường mật gây viêm đường mật

Nhiễm trùng máu

Viêm tụy

Ung thư túi mật.

Những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ gây sỏi mật

Có rất nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc sỏi mật, nó liên quan nhiều tới chế độ ăn uống và một số các yếu tố khó kiểm soát được.

Các yếu tố rủi ro không thể kiểm soát như tuổi tác, giới tính, di truyền… là những thứ chúng ta không được quyền lựa chọn.

Yếu tố lối sống

Lối sống không lành mạnh tiềm ẩn nguy cơ gây ra rất nhiều loại bệnh khác nhau chứ không chỉ là sỏi mật. Nếu lối sống của bạn đang gặp phải những vấn đề sau thì hãy thay đổi để tốt hơn nhé:

– Thừa cân, béo phì.

– Đang có chế độ ăn nhiều chất béom, cholesterol hoặc ít chất xơ.

– Đang áp dụng chế độ giảm cân nhanh nào đó

– Mắc đái tháo đường.

Yếu tố về y tế

Nếu bạn đang mắc một trong số những bệnh hay ở tình trạng sau, nguy cơ cao là bạn có thể bị sỏi mật:

– Mắc xơ gan

– Phụ nữ mang thai

– Đang phải sử dụng một số loại thuốc để giảm cholesterol

– Dùng thuốc chứa hàm lượng cao estrogen.

Các yếu tố không kiểm soát được

Dưới đây là một số yếu tố không kiểm soát được dễ mắc bệnh sỏi mật nhất, bao gồm:

– Nữ giới

– Gia đình từng có người mắc sỏi mật

– Trên 60 tuổi.

Điều trị sỏi mật ra sao?

Thường thì sỏi mật có thể tự điều trị tại nhà thông qua việc thay đổi lối sống và chế độ dinh dưỡng.

Điều trị tại nhà

Nếu sỏi mật không gây ra các triệu chứng thì chúng ta hoàn toàn có thể loại bỏ nó ngay tại nhà bằng cách thay đổi tốt hơn trong lối sống và chế độ dinh dưỡng.

Lời khuyên để duy trì túi mật được khoẻ mạnh

– Duy trì cân nặng hợp lý

– Tránh việc giảm cân quá nhanh

– Thường xuyên tập thể dục, nâng cao sức khoẻ và sức đề kháng.

Một số chất bổ sung dinh dưỡng nên dùng đó là vitamin C, sắt vadf lecithin. Theo Alternative Medicine Review, vitamin C và lecithin có thể giúp giảm nguy cơ mắc sỏi mật. Liều lượng ra sao bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ và chuyên gia.

Người mắc sỏi mật ăn gì và không ăn gì?

Để cải thiện tình trạng sỏi mật cũng như giảm nguy cơ mắc phải, bạn có thể áp dụng các cách sau:

– Giảm lượng chất béo và lựa chọn thực phẩm ít chất béo nhất có thể. Tránh sử dụng đồ ăn chiên, dán nhiều dầu mỡ.

– Chế độ ăn giàu chất xơ sẽ giúp cho nhu động ruột của bạn vững chắc hơn.

– Tránh các thực phẩm và đồ uống gây tiêu chảy như đồ uống chứa caffein, sản phẩm từ sữa giàu chất béo và đồ ngọt.

– Chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày cho dễ tiêu hoá

– Uống một lượng nước vừa đủ (khoảng 6 tới 8 ly nước mỗi ngày).

Nếu như bạn đang muốn giảm cân, hãy giảm một cách từ từ, không quá 2 pound (~ 1kg) mỗi tuần bởi lẽ việc cân nặng tụt nhanh chóng có thể gây sỏi mật.

Phẫu thuật

Với các trường hợp nặng, có thể sẽ phải phẫu thuật cắt bỏ túi mật. Đây là một phẫu thuật phổ biến cần được gây mê toàn thân.

Nếu không có biến chứng, bệnh nhân có thể về nhà ngay trong ngày hoặc ngày hôm sau.

Sau phẫu thuật có thể gặp phân lỏng hoặc chảy nước sau khi cắt bỏ túi mật. Loại bỏ túi mật liên quan tới việc lấy lại mật từ gan đến ruột non. Mật không còn đi qua túi mật và nó sẽ không thể tập trung lại vào tạo thành sỏi mật. Kết quả dẫn tới nhuận tràng và gây ra tiêu chảy. Để xử lý trạng thái này, hãy lựa chọn một chế độ ăn ít chất béo để tiết ra ít mật hơn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here