Suy hô hấp cấp: Triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh

239

Tổng quan

Hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS) xảy ra khi chất lỏng tích tụ trong phế nang khiến phổi không chứa đủ không khí cần thiết, gây ra việc thiếu oxy trong máu, điều này khiến cơ thể không có đủ oxy để các cơ quan có thể hoạt động một cách bình thường.

Suy hô cấp cấp thường xảy ra ở những người đã bị bệnh nặng hoặc bị thương nặng. Khó thở sau vài giờ đến vài ngày sau chấn thương hoặc nhiễm trùng là triệu chứng chính của suy hô cấp cấp.

Những người mắc suy hô cấp cấp có nguy cơ tử vong cao, tăng dần lên theo tuổi và mức độ bệnh. Những người được chữa khỏi bệnh có thể phục hồi hoàn toàn hoặc bị tổn thương phổi lâu dài.

hoi chung suy ho hap cap

Triệu chứng của suy hô hấp cấp

Các dấu hiệu và triệu chứng của suy hô hấp cấp có thể khác nhau về cường độ, tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng cũng như sự hiện diện của bệnh tim hoặc phổi tiềm ẩn.

Các triệu chứng của suy hô hấp cấp bao gồm:

  • Khó thở nghiêm trọng
  • Khó thở và thở gấp bất thường
  • Huyết áp thấp
  • Lú lẫn và cực kỳ mệt mỏi

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Suy hô hấp cấp thường xảy ra sau một cơn bạo bệnh hoặc chấn thương nặng và hầu hết những người bị ảnh hưởng đều đã phải nhập viện.

Nguyên nhân gây suy hô hấp cấp

Nguyên nhân cơ học của suy hô hấp cấp là chất lỏng bị rò rỉ từ các mạch máu nhỏ nhất trong phổi vào phế nang, nơi máu được cung cấp oxy.

Thông thường, một lớp màng bảo vệ giữ chất lỏng này trong các mạch máu. Tuy nhiên một số bệnh hoặc chất thương nặng có thể gây tổn thương lớp màng này dẫn tới việc rò rỉ.

Nguyên nhân cơ bản gây suy hô hấp cấp bao gồm:

  • Nhiễm trùng huyết
  • Hít phải các chất độc hại: Khói thuộc hoặc khói hóa chất có nồng độ cao có thể dẫn tới suy hô hấp cấp.
  • Viêm phổi nặng: Các trường hợp bệnh viêm phổi quá nặng thường ảnh hưởng đến cả năm thùy của phổi.
  • Gặp chấn thương ở đầu, ngực hoặc một số vị trí khác: Tai nạn, va đập có thể trực tiếp làm tổn thương phổi hoặc phần não kiểm soát hô hấp.
  • Các bệnh do Covid-19 gây ra: Những người mắc Covid 19 nặng có nguy cơ mắc suy hô hấp cấp cao
  • Một số lý do khác như viêm tụy, truyền máu quá nhanh và bỏng cũng có thể gây suy hô hấp cấp.

Các yếu tố tăng nguy cơ mắc suy hô hấp cấp

Hầu hết những người bị suy hô hấp cấp đều đã phải nhập viện vì một lý do khác và nhiều người bị bệnh nặng. Người mắc nhiễm trùng huyết đặc biệt có nguy cơ cao bị suy hô hấp cấp.

Những người có tiền sử nghiện rượu mãn tính có nguy cơ phát triển suy hô cấp cấp cao hơn và cũng có nguy cơ tử vong cao hơn bình thường.

Biến chứng của suy hô hấp cấp

Những người mắc suy hô hấp cấp có thể phát triển các bệnh khác khi ở trong bệnh viện như:

  • Phát triển các cục máu đông: Việc nằm yên trong bệnh viện và thở máy có thể làm tăng nguy cơ hình thánh các cục máu đông, đặc biệt là các tĩnh mạch sâu ở chân. Nếu các cục máu đông hình thành ở chân, một phần của chúng có thể vỡ ra và di chuyển đến phổi của bạn gây thuyên tắc phổi.
  • Tràn khí màng phổi: Hầu hết các trường hợp bị suy hô hấp cấp cần phải sử dụng máy thở để tăng lượng oxy trong cơ thể và đẩy chất lỏng ra khỏi phổi. Tuy nhiên áp suất và thể tích không khí của máy thở có thể buộc khí đi qua một lỗ nhỏ bên ngoài phổi và làm xẹp phổi.
  • Nhiễm trùng: Bởi vì máy thở được gắn trực tiếp vào một ống chèn trong khí quản, điều này làm cho vi trùng dễ dàng lây nhiễm và làm tổn thương thêm cho phổi.
  • Xơ phổi: Sẹo và lớp mô dày giữa các túi khí có thể xảy ra trong vài tuần sau khi bắt đầu bị suy hô hấp cấp. Điều này khiến cho phổi bị cứng lại và việc cung cấp oxy từ phế nang vào máu càng trở nên khó khăn hơn.

Nhờ các phương pháp điều trị được cải thiện, nhiều người có thể sống sót sau khi mắc suy hô hấp cấp. Tuy nhiên những người này có thể phải chịu những biến chứng nghiêm trọng và dai dẳng như:

  • Các vấn đề về hô hấp: Nhiều người bị suy hô hấp cấp có thể phục hồi hầu hết chức năng phổi trong vài tháng đến hai năm nhưng một số người có thể gặp các vấn đề về hô hấp trong suốt phần đời còn lại của họ. Ngay cả những người khỏe mạnh thường khó thở và mệt mỏi có thể cần bổ sung oxy tại nhà trong vài tháng.
  • Trầm cảm: Hầu hết những người sống sót sau khi mắc suy hô hấp cấp cho biết họ đã trải qua một giai đoạn trầm cảm.
  • Các vấn đề về trí nhớ và suy nghĩ: Thuốc an thần và lượng oxy trong máu thấp có thể dẫn tới suy giảm trí nhớ và các vấn đề về nhận thức. Trong một số trường hợp, ảnh hưởng có thể giảm dần theo thời gian nhưng một số trường hợp sẽ bị tổn thương vĩnh viễn.
  • Mệt mỏi và yếu cơ: Nằm trong bệnh viện và thở máy có thể khiến cơ yếu đi và mệt mỏi sau điều trị.

Chẩn đoán suy hô hấp cấp

Không có xét nghiệm cụ thể nào để xác định suy hô hấp cấp. Chẩn đoán dựa trên khám sức khỏe, chụp X-quang phổi và nồng độ oxy.

Điều quan trọng là phải loại trừ các bệnh và tình trạng khác như tim mạch có thể gây ra các triệu chứng tương tự.

Chụp ảnh lồng ngực

  • Chụp Xquang lồng ngực: Có thể cho thấy phần nào của phổi bị ảnh hưởng và lượng dịch trong phổi cũng như tim của bạn có mở rộng hay không.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT): Chụp CT kết hợp hình ảnh tia X được chụp từ nhiều hướng khác nhau thành hình ảnh cắt ngang của các cơ quan nội tạng. Chụp CT có thể cung cấp thông tin chi tiết về các cấu trúc bên trong tim và phổi.

Xét nghiệm

Xét nghiệm sử dụng máu từ động mạch ở cổ tay có thể đo mức oxy của bạn. Các loại xét nghiệm máu khác có thể kiểm tra các dấu hiệu nhiễm trùng hoặc thiếu máu. Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn bị nhiễm trùng phổi, dịch tiết từ đường thở của bạn có thể được xét nghiệm để xác định nguyên nhân gây nhiễm trùng.

Kiểm tra tim

Vì các dấu hiệu và triệu chứng của suy hô hấp cấp tương tự như các dấu hiệu của một số vấn đề về tim, bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm tim như:

  • Điện tâm đồ: Thử nghiệm không đau này theo dõi hoạt động điện trong tim của bạn. Nó liên quan đến việc gắn một số cảm biến có dây vào cơ thể của bạn.
  • Siêu âm tim: Siêu âm tim, xét nghiệm này có thể tiết lộ các vấn đề với cấu trúc và chức năng của tim bạn.

Điều trị suy hô hấp cấp

Mục tiêu đầu tiên trong điều trị suy hô hấp cấp chính là việc cải thiện nồng độ oxy trong máu. Nếu thiếu oxy, các cơ quan của cơ thể sẽ không thể hoạt động bình thường.

Bổ sung oxy

Để có thêm oxy vào máu, bác sĩ có thể sẽ sử dụng:

  • Thở máy: Với những bệnh nhân có triệu chứng nhẹ hoặc có thể là tạm thời, oxy có thể được cung cấp qua mặt nạ ôm khít mũi và miệng.
  • Máy thở cơ học: Hầu hết những người mắc suy hô hấp cấp sẽ cần sự trợ giúp của máy móc để thở. Máy thở cơ học đẩy không khí vào phổi và đẩy một số chất lỏng ra khỏi phế nang.

Truyền dịch

Quá nhiều chất lỏng có thể khiến tăng lượng chất lỏng tích tụ trong phổi nhưng quá ít có thể gây căng thẳng cho tim và các cơ quan khác và dẫn tới sốc.

Sử dụng thuốc

Những người bị suy hô hấp cấp thường được sử dụng thuốc để

  • Ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng
  • Giảm đau và khó chịu
  • Ngăn ngừa cục máu đông ở chân và phổi
  • Giảm thiểu trào ngược dạ dày
  • Nghiêm trang

Các biện pháp khắc phục tại nhà

Nếu bạn đang hồi phục sau suy hô hấp cấp, việc bạn nên làm có thể như sau:

  • Bỏ hút thuốc: Từ bỏ thuốc là và tránh hút thuốc lá thụ động bất cứ khi nào có thể.
  • Tiêm phòng: Tiêm phòng cúm hàng năm cũng như vắc xin viêm phổi 5 năm mỗi lần có thể làm giảm nguy cơ nhiễm trùng phổi.