Nhiễm trùng đường tiết niệu: Triệu chứng & Nguyên nhân

262

Tổng quan

Nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) là tình trạng nhiễm trùng ở bất kỳ bộ phận nào của hệ tiết niệu – thận, niệu quản, bàng quang và niệu đạo.

Hầu hết các bệnh nhiễm trùng liên quan đến đường tiết niệu dưới – bàng quang và niệu đạo.

Phụ nữ có nguy cơ bị nhiễm trùng đường tiết niệu cao hơn nam giới. Nhiễm trùng giới hạn trong bàng quang có thể gây đau đớn và khó chịu. Tuy nhiên hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu nhiễm trùng tiết niệu lây lan đến thận.

Các bác sĩ trường điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu bằng thuốc kháng sinh nhưng có thể thực hiện các bước giảm nguy cơ bị nhiễm trùng tiểu ngay từ đầu.

nhiem trung duong tiet nieu

Triệu chứng của nhiễm trùng đường tiết niệu

Nhiễm trùng đường tiết niệu không phải lúc nào cũng gây ra các dấu hiệu và triệu chứng nhưng khi chúng xảy ra có thể bao gồm:

  • Cảm giác muốn đi tiểu mạnh và dai dẳng
  • Cảm giác nóng rát khi đi tiểu
  • Đi tiểu thường xuyên với một lượng nhỏ
  • Nước tiểu có màu đu8cj
  • Tiểu ra máu
  • Nước tiểu có mùi nồng
  • Đau ở vùng châu ở phụ nữ đặc biệt là trung tâm của xương chậu và xung quanh khu vực xương mu

Nhiễm trùng tiểu có thể bị bỏ qua hoặc nhầm với các bệnh lý khác ở người lớn tuổi.

Các loại nhiễm trùng đường tiết niệu

Mỗi loại nhiễm trùng tiểu có thể dẫn đến các dấu hiệu và triệu chứng cụ thể, tùy thuộc vào phần nào của đường tiết niệu bị nhiễm trùng.

Bộ phận bị ảnh hưởng Dấu hiệu và triệu chứng
Thận (viêm bể thận cấp tính) Đau lưng hoặc đau một bên sườn
Sốt cao
Rùng mình và ớn lạnh
Buồn nôn và ói mửa
Bàng quang (viêm bàng quang) Áp lực vùng chậu
Khó chịu vùng bụng dưới
Đi tiểu thường xuyên gây đau
Có máu trong nước tiểu
Niệu đạo (viêm niệu đạo) Nóng rát khi đi tiểu

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Đi khám bác sĩ ngay nếu bạn có các dấu hiệu và triệu chứng của nhiễm trùng đường tiết niệu.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng đường tiết niệu

Nhiễm trùng đường tiết niệu thường xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào đường tiết niệu qua niệu đạo và bắt đầu nhân lên trong bàng quang.

Dù hệ thống tiết niệu được thiết kế để ngăn chặn những kẻ xâm lược siêu nhỏ nhưng những biện pháp phòng thủ này đôi khi không được hiệu quả.

Khi điều đó xảy ra, vi khuẩn có thể giữ lại và phát triển thành nhiễm trùng toàn bộ đường tiết niệu.

Nhiễm trùng tiểu phổ biến nhất xảy ra ở phụ nữ và ảnh hưởng đến bàng quang và niệu đạo.

  • Nhiễm trùng bàng quang (viêm bàng quang): Loại này thường do Escherichia coli (E. coli), một loại vi khuẩn thường được tìm thấy trong đường tiêu hóa gây ra. Đôi khi cũng có thể do vi khuẩn khác gây ra.

Quan hệ tình dục có thể dẫn đến viêm bàng quang nhưng không nhất thiết là hoạt động tình dục khiến phát triển bệnh. Tất cả phụ nữ đều có nguy cơ bị viêm bàng quang vì cấu tạo giải phẫu của họ, cụ thể là khoảng cách ngắn từ niệu đạo đến hậu môn và lỗ niệu đạo đến bàng quang.

  • Nhiễm trùng niệu đạo (viêm niệu đạo): Loại này có thể xảy ra khi vi khuẩn lây lan từ hậu môn đến niệu đạo. Ngoài ra vì niệu đạo của phụ nữ gần âm đạo, các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục như herpes, lậu, chlamydia và mycoplasma có thể gây viêm niệu đạo.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Nhiễm trùng đường tiết niệu thường gặp ở phụ nữ và có nhiều phụ nữ bị hơn một lần trong đời.

Các yếu tố nguy cơ gây nhiễm trùng niệu đạo với phụ nữ bao gồm:

  • Cấu tạo giải phẫu của nữ giới: Phụ nữ có niệu đạo ngắn hơn đàn ông, điều này rút ngắn khoảng cách mà vi khuẩn phải di chuyển để đến bàng quang.
  • Hoạt động tình dục: Phụ nữ có hoạt động tình dục có xu hướng bị nhiễm trùng đường tiết niệu nhiều hơn không.
  • Một số phương pháp tránh thai: Phụ nữ sử dugnj màng chắn để tránh thai có nguy cơ bị cao hơn cũng như phụ nữ sử dụng các chất diệt tinh trùng.
  • Thời kỳ mãn kinh: Sau khi mãn kinh, sự suy giảm estrogen lưu thông gây ra những thay đổi trong đường tiết niệu khiến dễ bị nhiễm trùng hơn.

Các yếu tố nguy cơ khác gây nhiễm trùng đường tiết niệu:

  • Các bất thường trong đường tiết niệu: Trẻ sinh ra với các bất thường về đường tiết niệu không cho phép nước tiểu thoát ra ngoài cơ thể bình thường hoặc khiến nước tiểu trào ngược lên niệu đạo làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
  • Sự tắc nghẽn trong đường tiết niệu: Sỏi thận hoặc tuyến tiền liệt mở rộng có thể giữ nước tiểu trong bàng quang và làm tăng nguy cơ bị nhiễm trùng.
  • Hệ thống miễn dịch bị ức chế: Bệnh tiểu đường và các bệnh khác làm suy giảm hệ thống miễn dịch – cơ quan bảo vệ cơ thể chống lại vi trùng khiến tăng nguy cơ bị nhiễm trùng tiểu.
  • Sử dụng ống thông tiểu: Những người không thể tự đi tiểu và phải sử dụng ống thông tiểu có nguy cơ mắc nhiễm trùng đường tiết niệu cao hơn. Điều này có thể bao gồm những người phải nhập viện vì có vấn đề về thần kinh khó kiểm soát khả năng đi tiểu và những người bị liệt.
  • Phẫu thuật tiết niệu hoặc kiểm tra đường tiết niệu có liên quan đến dụng cụ y tế đều làm tăng nguy cơ bị nhiễm trùng đường tiết niệu.

Các biến chứng của nhiễm trùng đường tiết niệu

Khi được điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh viêm đường tiết niệu dưới hiếm khi dẫn đến biến chứng. Tuy nhiên nếu không được điều trị, nhiễm trùng đường tiết niệu có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Các biến chứng của nhiễm trùng tiểu có thể bao gồm:

  • Nhiễm trùng tái phát đặc biệt ở những người phụ nữ bị từ lần 2 trở lên trong khoảng thời gian từ 6 tháng trở lên đến 1 năm.
  • Tổn thương thận vĩnh viễn do nhiễm trùng thận cấp tính hoặc mãn tính (viêm bể thận) do nhiễm trùng tiểu không được điều trị
  • Tăng nguy cơ sinh con nhẹ cân hoặc sinh non ở phụ nữ mang thai.
  • Hẹp niệu đạo ở nam giới do viêm niệu đạo tái phát, trước đây đã từng thấy viêm niệu đạo do lậu cầu.
  • Nhiễm trùng huyết, một biến chứng có thể đe dọa tính mạng của nhiễm trùng, đặc biệt là nếu nhiễm trùng đi lên đường tiết niệu đến thận.

Chẩn đoán

Các xét nghiệm và thủ thuật được sử dụng để chẩn đoán nhiễm trùng đường tiết niệu bao gồm:

  • Phân tích mẫu nước tiểu
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cộng hưởng từ MRI hoặc siêu âm
  • Soi bàng quang

Phòng ngừa bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu

Bạn có thể thực hiện các bước sau để giảm nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu:

  • Uống nhiều nước: Giúp làm loãng nước tiểu và đảm bảo đi tiểu thường xuyên giúp loại bỏ vi khuẩn khỏi đường tiết niệu trước khi nhiễm trùng khởi phát
  • Uống nước ép nam việt quất: Mặc dù các nghiên cứu không kết luận rằng nước ép nam việt quất ngăn ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu nhưng nó có khả năng không gây hại
  • Vệ sinh sạch sẽ đường tiểu sau khi đi vệ sinh giúp ngăn vi khuẩn vùng hậu môn lây lan sang âm đạo và niệu đạo
  • Làm rỗng bàng bang sau khi quan hệ tình dục bằng một cốc nước đầy sẽ giúp loại bỏ vi khuẩn
  • Tránh các sản phẩm gây kích ứng cho phụ nữ như một số dung dịch thụt rửa ở vùng sinh dục
  • Thay đổi phương pháp ngừa thai: Màng ngăn, bao cao su không được bôi trơn hoặc xử lý bằng chất diệt tinh trùng đều có thể góp phần vào sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.