Rối loạn giấc ngủ

5

Tổng quan

Rối loạn giấc ngủ (Sleep disorders) là tình trạng gây ra những thay đổi trong cách ngủ, gây ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể, sự an toàn và chất lượng cuộc sống.

Thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến khả năng lái xe an toàn và làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe khác.

Một số dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn giấc ngủ bao gồm buồn ngủ quá mức vào ban ngày, thở không đều hoặc tăng chuyển động trong khi ngủ. Các dấu hiệu và triệu chứng khác bao gồm chu kỳ ngủ và thức không đều và khó đi vào giấc ngủ.

Có nhiều dạng rối loạn giấc ngủ khác nhau. Chúng thường được nhóm lại thành các danh mục giải thích tại sao chúng xảy ra hoặc chúng ảnh hưởng đến bạn như thế nào. Rối loạn giấc ngủ cũng có thể được phân nhóm theo hành vi, các vấn đề với chu kỳ ngủ-thức tự nhiên của bạn, các vấn đề về hô hấp, khó ngủ hoặc bạn cảm thấy buồn ngủ như thế nào trong ngày.

Một số loại rối loạn giấc ngủ phổ biến bao gồm:

  • Mất ngủ, trong đó bạn khó đi vào giấc ngủ hoặc trằn trọc suốt đêm.
  • Ngưng thở khi ngủ, trong đó bạn gặp phải tình trạng thở bất thường khi đang ngủ. Có một số loại ngưng thở khi ngủ.
  • Hội chứng chân không yên (RLS), một loại rối loạn chuyển động khi ngủ. Hội chứng chân không yên, còn được gọi là bệnh Willis-Ekbom, gây ra cảm giác khó chịu và thôi thúc di chuyển chân khi bạn cố gắng chìm vào giấc ngủ.
  • Chứng ngủ rũ, một tình trạng đặc trưng bởi tình trạng buồn ngủ cực độ vào ban ngày và ngủ đột ngột vào ban ngày.

Có nhiều cách để giúp chẩn đoán rối loạn giấc ngủ. Các bác sĩ thường có thể điều trị hiệu quả hầu hết các chứng rối loạn giấc ngủ khi họ được chẩn đoán chính xác.

Triệu chứng

Các triệu chứng của rối loạn giấc ngủ bao gồm rất buồn ngủ vào ban ngày và khó ngủ vào ban đêm. Một số người có thể ngủ gật vào những thời điểm không thích hợp, chẳng hạn như khi đang lái xe.

Các triệu chứng khác bao gồm thở theo kiểu bất thường hoặc cảm thấy khó chịu muốn di chuyển trong khi bạn đang cố gắng chìm vào giấc ngủ. Những chuyển động hoặc trải nghiệm bất thường hoặc khó chịu trong khi ngủ cũng có thể xảy ra. Có một chu kỳ ngủ và thức không đều là một triệu chứng khác của chứng rối loạn giấc ngủ.

Nguyên nhân

Nguyên nhân nào gây ra rối loạn giấc ngủ?

Các vấn đề về giấc ngủ có thể do nhiều yếu tố khác nhau gây ra. Mặc dù nguyên nhân có thể khác nhau, nhưng kết quả cuối cùng của tất cả các chứng rối loạn giấc ngủ là chu kỳ tự nhiên của cơ thể về giấc ngủ và thức dậy vào ban ngày bị gián đoạn hoặc phóng đại. Tám yếu tố bao gồm:

  • Thể chất (chẳng hạn như loét).
  • Y tế (chẳng hạn như hen suyễn ).
  • Tâm thần (chẳng hạn như trầm cảm và rối loạn lo âu ).
  • Môi trường (chẳng hạn như rượu).
  • Làm việc ca đêm (lịch làm việc này làm xáo trộn “đồng hồ sinh học”.)
  • Di truyền (chứng ngủ rũ có tính chất di truyền).
  • Thuốc (một số gây cản trở giấc ngủ).
  • Lão hóa (khoảng một nửa số người lớn trên 65 tuổi mắc một số loại rối loạn giấc ngủ. Không rõ đó là một phần bình thường của quá trình lão hóa hay là kết quả của các loại thuốc mà người cao tuổi thường sử dụng).

Các loại rối loạn giấc ngủ

1. Mất ngủ

Mất ngủ là một chứng rối loạn giấc ngủ, nơi mọi người khó đi vào giấc ngủ hoặc khó ngủ. Những người bị mất ngủ có một hoặc nhiều triệu chứng sau:

  • Khó đi vào giấc ngủ.
  • Thường xuyên thức giấc vào ban đêm và khó ngủ trở lại.
  • Thức dậy quá sớm vào buổi sáng.
  • Ngủ không ngon giấc.
  • Có ít nhất một vấn đề vào ban ngày như mệt mỏi, buồn ngủ, có vấn đề về tâm trạng, khả năng tập trung, tai nạn khi làm việc hoặc khi lái xe, v.v. do ngủ không đủ giấc.

Mất ngủ thay đổi về thời gian kéo dài và tần suất xảy ra. Khoảng 50% người lớn thỉnh thoảng bị mất ngủ và 1/10 bị mất ngủ mãn tính. Mất ngủ có thể tự xảy ra hoặc có thể liên quan đến các tình trạng bệnh lý hoặc tâm thần. Mất ngủ có thể là ngắn hạn ( mất ngủ cấp tính hoặc điều chỉnh ) hoặc có thể kéo dài (mất ngủ mãn tính). Nó cũng có thể đến và đi, với những khoảng thời gian mà một người không gặp vấn đề về giấc ngủ. Chứng mất ngủ cấp tính hoặc điều chỉnh có thể kéo dài từ một đêm đến vài tuần. Mất ngủ được gọi là mãn tính khi một người bị mất ngủ ít nhất ba đêm một tuần trong một tháng hoặc lâu hơn.

Mất ngủ ngắn hạn hoặc cấp tính có thể do căng thẳng trong cuộc sống (chẳng hạn như mất việc làm hoặc thay đổi, người thân qua đời hoặc di chuyển), bệnh tật hoặc các yếu tố môi trường như ánh sáng, tiếng ồn hoặc nhiệt độ quá cao.

Mất ngủ dài hạn hoặc mãn tính (mất ngủ xảy ra ít nhất ba đêm một tuần trong ít nhất ba tháng hoặc lâu hơn) có thể do các yếu tố như trầm cảm, căng thẳng mãn tính và đau hoặc khó chịu vào ban đêm.

Một nguyên nhân phổ biến của chứng mất ngủ kinh niên là một phản ứng cảm xúc có điều kiện. Suy nghĩ về vấn đề giấc ngủ (ví dụ: “Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi không ngủ vào tối nay?”) Và các hành vi phát triển xung quanh vấn đề giấc ngủ (ví dụ: ngủ và chợp mắt, nghiền ngẫm trên giường) có xu hướng kéo dài các triệu chứng mất ngủ.

2. Chứng ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ là một chứng rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng có thể xảy ra khi hơi thở của một người bị gián đoạn trong khi ngủ. Những người bị ngưng thở khi ngủ không được điều trị sẽ ngừng thở liên tục trong khi ngủ.

Có hai loại ngưng thở khi ngủ: tắc nghẽn và trung ương.

  • Chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) là phổ biến hơn cả. Nguyên nhân là do tắc nghẽn đường thở, thường xảy ra khi các mô mềm ở phía sau cổ họng xẹp xuống trong khi ngủ. Các triệu chứng của OSA có thể bao gồm ngáy, buồn ngủ vào ban ngày, mệt mỏi, bồn chồn khi ngủ, thở hổn hển khi ngủ và khó tập trung.
  • Trong chứng ngưng thở khi ngủ trung ương (CSA), đường thở không bị tắc, nhưng não không thông báo cho cơ thể thở. Loại này được gọi là ngưng thở trung ương vì nó liên quan đến chức năng của hệ thần kinh trung ương. Những người bị CSA có thể thở hổn hển nhưng chủ yếu cho biết họ thường xuyên thức giấc vào ban đêm.

3. Hội chứng chân không yên

Hội chứng chân không yên (RLS) là một chứng rối loạn giấc ngủ gây ra cảm giác muốn di chuyển chân dữ dội, thường không cưỡng lại được. Cảm giác này được mang lại khi nghỉ ngơi như nằm trên giường, ngồi trong thời gian dài chẳng hạn như khi lái xe hoặc tại rạp hát. RLS thường xảy ra vào buổi tối, khiến bạn khó đi vào giấc ngủ và không ngủ được. Nó có thể liên quan đến các vấn đề về buồn ngủ vào ban ngày, khó chịu và khó tập trung. Thông thường, những người bị RLS muốn đi lại và rung chân để giúp giảm bớt cảm giác khó chịu.

4. Chứng ngủ rũ

Chứng ngủ rũ là một chứng rối loạn thần kinh điều hòa giấc ngủ, ảnh hưởng đến việc kiểm soát giấc ngủ và sự tỉnh táo. Những người mắc chứng ngủ rũ trải qua cảm giác buồn ngủ quá mức vào ban ngày và các đợt ngủ liên tục, không kiểm soát được vào ban ngày. Những cơn buồn ngủ đột ngột này có thể xảy ra trong bất kỳ loại hoạt động nào vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Một số bệnh nhân mắc chứng ngủ rũ bị yếu cơ đột ngột khi cười hoặc các cảm xúc khác.

Chứng ngủ rũ thường bắt đầu ở độ tuổi từ 15 đến 25, nhưng nó có thể trở nên rõ ràng ở mọi lứa tuổi. Trong nhiều trường hợp, chứng ngủ rũ không được chẩn đoán và do đó không được điều trị.

Chẩn đoán

Nếu bạn nghi ngờ rằng bạn có thể bị rối loạn giấc ngủ, hãy thảo luận về các triệu chứng của bạn với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn. Anh ấy hoặc cô ấy có thể thực hiện một cuộc kiểm tra sức khỏe và giúp bạn xác định những khó khăn mà bạn đang gặp phải với giấc ngủ. Ghi nhật ký giấc ngủ trong hai tuần có thể hữu ích cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn. Một số bệnh có thể gây ra rối loạn giấc ngủ, vì vậy nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn có thể yêu cầu xét nghiệm để loại trừ các bệnh lý khác.

Nếu nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nghi ngờ rằng bạn bị rối loạn giấc ngủ, họ có thể giới thiệu bạn đến một phòng khám rối loạn giấc ngủ. Một chuyên gia về giấc ngủ sẽ xem xét các triệu chứng của bạn và có thể đề nghị bạn thực hiện một nghiên cứu về giấc ngủ.

Một nghiên cứu về giấc ngủ hoặc polysomnogram (PSG) là một bài kiểm tra truyền điện tử và ghi lại các hoạt động thể chất cụ thể trong khi bạn ngủ. Một nghiên cứu về giấc ngủ có thể được thực hiện tại nhà (thử nghiệm ngưng thở khi ngủ tại nhà) cho một số bệnh nhân được chọn. Các bản ghi âm sẽ trở thành dữ liệu được phân tích bởi nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có trình độ để xác định xem bạn có bị rối loạn giấc ngủ hay không.

Để xác định xem bạn có bị rối loạn giấc ngủ hay không, điều quan trọng là phải chú ý đến thói quen ngủ của bạn bằng cách ghi nhật ký giấc ngủ và thảo luận về các mô hình và đặc điểm của giấc ngủ với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn. Nhiều vấn đề về giấc ngủ phổ biến có thể được điều trị bằng các liệu pháp hành vi và tăng cường chú ý đến vệ sinh giấc ngủ đúng cách. Tham khảo ý kiến ​​nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn nếu bạn có bất kỳ lo lắng nào về cách ngủ của mình.

Điều trị rối loạn giấc ngủ

Có nhiều phương pháp điều trị được các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe khuyến nghị:

  • Tư vấn: Một số chuyên gia về giấc ngủ khuyến nghị liệu pháp hành vi nhận thức. Tư vấn như vậy giúp bạn “nhận ra, thách thức và thay đổi những suy nghĩ gây căng thẳng” có thể khiến bạn tỉnh táo vào ban đêm.
  • Thuốc và / hoặc chất bổ sung.
  • Thực hành vệ sinh giấc ngủ như giữ một lịch trình ngủ đều đặn.
  • Tập thể dục thường xuyên.
  • Giảm thiểu tiếng ồn.
  • Giảm thiểu ánh sáng.
  • Quản lý nhiệt độ sao cho bạn cảm thấy thoải mái.

Trước khi bắt đầu bất kì phương pháp điều trị nào, hãy nhờ bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tư vấn thật kỹ lưỡng.