Tiểu đường loại 2: Triệu chứng & Nguyên nhân gây bệnh

314
benh tieu duong loai 2

Bệnh tiểu đường type 2 là một loại bệnh lý ảnh hưởng đến cơ chế chuyển hóa đường và kiểm soát nồng độ đường trong máu.

Đây là một bệnh lý phổ biến trên toàn cầu, đặc biệt phổ biến ở nhóm người trưởng thành và người lớn tuổi.

Bệnh tiểu đường type 2 có liên quan chặt chẽ đến lối sống không lành mạnh và tăng cân, và có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không được kiểm soát.

Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và các phương pháp điều trị hiện đại cho bệnh tiểu đường type 2 trong bài viết này.

1. Tổng quan

Tiểu đường type 2 là một dạng tiểu đường mà cơ thể không sản xuất hoặc không sử dụng insulin một cách hiệu quả.

Insulin là một hormone cần thiết để điều tiết mức đường trong máu và cho phép các tế bào cơ, mô mỡ và gan hấp thụ đường từ máu để sử dụng làm năng lượng.

Tiểu đường type 2 thường phát triển dần dần và thường xuất hiện ở người trưởng thành, thường sau tuổi 40.

Tuy nhiên, hiện nay việc tiếp xúc với lối sống không lành mạnh, cân nặng tăng và sự gia tăng của bệnh tiểu đường ở trẻ em và thanh thiếu niên đã làm gia tăng sự phát triển của tiểu đường type 2 ở nhóm tuổi này.

Các yếu tố nguy cơ gồm di truyền, tăng cân, không tập thể dục đều đặn, chế độ ăn không lành mạnh, bệnh tim mạch, huyết áp cao và sự kháng insulin.

Một số dạng tiểu đường type 2 có thể được kiểm soát bằng cách thay đổi lối sống, trong khi một số người khác có thể cần sử dụng thuốc hoặc insulin để kiểm soát mức đường trong máu.

Các triệu chứng phổ biến của tiểu đường type 2 bao gồm:

  • Thèm ăn và khát nước tăng.
  • Tiểu nhiều, đặc biệt là vào ban đêm.
  • Mệt mỏi và suy giảm năng lượng.
  • Sụt cân.
  • Sưng và tấy đỏ trên da (đặc biệt là ở vùng đùi và cổ).
  • Các vết thương, vết cắt, vết thương chậm lành.

Để chẩn đoán tiểu đường type 2, bác sĩ thường sẽ tiến hành xét nghiệm đường huyết và xét nghiệm A1C để đánh giá mức đường trong máu trong thời gian dài.

Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu xét nghiệm khác như xét nghiệm glucose dùng sau khi ăn, xét nghiệm insulin và xét nghiệm chức năng thận.

2. Triệu chứng của tiểu đường loại 2

Triệu chứng của tiểu đường loại 2 có thể khá đa dạng và phụ thuộc vào từng người.

Một số triệu chứng phổ biến của tiểu đường loại 2 bao gồm:

  • Thèm ăn và khát nước tăng: Người bị tiểu đường loại 2 thường có cảm giác thèm ăn và khát nước tăng do tăng đường trong máu và cơ thể cố gắng loại bỏ đường qua nước tiểu.
  • Tiểu nhiều: Một triệu chứng đặc trưng của tiểu đường loại 2 là tiểu nhiều. Bệnh nhân có thể thấy mình phải đi tiểu nhiều hơn bình thường, đặc biệt là vào ban đêm (tiểu đêm).
  • Mệt mỏi và thiếu năng lượng: Bệnh nhân có thể cảm thấy mệt mỏi và mệt nhanh hơn so với bình thường. Sự suy giảm năng lượng này xảy ra do cơ thể không sử dụng đường trong máu một cách hiệu quả để cung cấp năng lượng cho các hoạt động hàng ngày.
  • Tụt cân: Một số bệnh nhân có thể mất cân đột ngột mà không có lý do rõ ràng. Điều này xảy ra khi cơ thể không thể sử dụng đường trong máu để tạo năng lượng, dẫn đến việc cơ thể đốt cháy mỡ và cơ và mất cân.
  • Các vết thương khó lành: Một số bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong việc lành tính các vết thương, vết cắt, vết thương nhỏ. Đường huyết cao và sự suy giảm chức năng miễn dịch có thể làm chậm quá trình lành của các vết thương.
  • Sưng và tấy đỏ trên da: Bệnh nhân có thể gặp vấn đề về da, bao gồm sự sưng và tấy đỏ ở vùng đùi và cổ do tăng đường trong máu gây tổn thương mạch máu và dây thần kinh.

Ngoài ra, một số người có thể không có triệu chứng rõ ràng và tiểu đường loại 2 được phát hiện qua xét nghiệm định kỳ hoặc khi xảy ra biến chứng.

Việc đặt chẩn đoán và điều trị tiểu đường loại 2 cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa.

3. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây ra tiểu đường loại 2 có sự tương tác giữa yếu tố di truyền và môi trường.

Dưới đây là một số nguyên nhân chính gây ra bệnh tiểu đường loại 2:

  • Yếu tố di truyền: Di truyền đóng vai trò quan trọng trong phát triển tiểu đường loại 2. Nếu có thành viên trong gia đình mắc tiểu đường, bạn có nguy cơ cao hơn mắc bệnh.
  • Kháng insulin: Trong tiểu đường loại 2, cơ thể không sử dụng insulin một cách hiệu quả hoặc sản xuất không đủ insulin. Insulin là hormone được tạo ra bởi tuyến tụy, giúp điều tiết mức đường trong máu và cho phép các tế bào cơ, mô mỡ và gan hấp thụ đường.
  • Mất cân đối năng lượng: Sự tăng cân và tăng mỡ trong cơ thể có thể là một yếu tố quan trọng gây ra tiểu đường loại 2. Một lối sống không lành mạnh, chế độ ăn giàu calo và thiếu hoạt động thể chất dẫn đến tích tụ mỡ trong cơ thể và kháng insulin.
  • Kháng insulin tế bào: Trong một số trường hợp, tế bào trong cơ thể trở nên kháng insulin, điều này có nghĩa là chúng không phản ứng đúng với insulin và không thể hấp thụ đường một cách hiệu quả từ máu.
  • Sự kháng cưỡng insulin: Các chất cản trở khác trong cơ thể có thể làm giảm khả năng tế bào phản ứng với insulin, gây ra sự kháng cưỡng insulin. Các chất này bao gồm chất lưu huỳnh, axit béo và các chất béo có nguồn gốc từ mô mỡ.
  • Lối sống không lành mạnh: Lối sống không lành mạnh, bao gồm chế độ ăn không cân đối, ít hoạt động thể chất và tăng cân, đóng vai trò quan trọng trong phát triển tiểu đường loại 2.

Những yếu tố trên thường tương tác và góp phần vào sự phát triển của tiểu đường loại 2. Tuy nhiên, không phải tất cả những người có các yếu tố này đều mắc tiểu đường, và ngược lại.

Những người có nguy cơ cao mắc tiểu đường type 2

Có một số nhóm người có nguy cơ cao mắc tiểu đường type 2. Dưới đây là một số nhóm này:

  • Người có người trong gia đình mắc tiểu đường: Nếu trong gia đình có người thân (cha, mẹ, anh chị em) mắc tiểu đường type 2, nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn. Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong phát triển bệnh này.
  • Người béo phì hoặc thừa cân: Cân nặng cao và mỡ thừa trong cơ thể có thể tăng khả năng mắc tiểu đường type 2. Đặc biệt, mỡ bụng (mỡ tổ chức xung quanh cơ quan bên trong) được coi là yếu tố nguy cơ cao hơn.
  • Người có lối sống không lành mạnh: Lối sống không lành mạnh, bao gồm chế độ ăn không cân đối, ít hoạt động thể chất, hút thuốc, uống rượu quá nhiều, và thiếu giấc ngủ, có thể tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2.
  • Người tuổi trung niên và cao tuổi: Tuổi tác cũng là một yếu tố nguy cơ cho tiểu đường type 2. Người cao tuổi và người ở độ tuổi trung niên có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
  • Nhóm dân tộc có nguy cơ cao: Những nhóm dân tộc như người Mỹ gốc Phi, người Mỹ bản địa, người Da Đỏ, người Latino và người châu Á đông nam Á có nguy cơ cao hơn mắc tiểu đường type 2.
  • Người có các bệnh liên quan: Các bệnh như huyết áp cao, bệnh tim mạch, rối loạn lipid máu (mỡ máu cao), và hội chứng buồng trứng đa nang cũng có liên quan đến nguy cơ mắc tiểu đường type 2.
  • Phụ nữ có tiền sử đái tháo đường khi mang thai: Phụ nữ từng bị tiểu đường khi mang thai (tiểu đường gestational) có nguy cơ mắc tiểu đường type 2 cao hơn sau này trong cuộc sống.

Nếu bạn thuộc một trong những nhóm này, đặc biệt là có nhiều yếu tố nguy cơ, hãy tìm kiếm sự tư vấn và theo dõi y tế thường xuyên để ki

4. Các biến chứng nguy hiểm

Tiểu đường type 2 có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và nếu không được kiểm soát tốt, có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe.

Dưới đây là một số biến chứng nguy hiểm của tiểu đường type 2:

  • Biến chứng tim mạch: Tiểu đường type 2 có liên quan mật thiết đến bệnh tim mạch như đau thắt ngực, đau tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Mức đường trong máu cao có thể gây tổn thương mạch máu và dẫn đến tắc nghẽn và viêm nhiễm mạch máu, gây rối loạn tuần hoàn và làm tăng nguy cơ bị biến chứng tim mạch.
  • Biến chứng thần kinh: Tiểu đường type 2 có thể gây tổn thương các dây thần kinh trong cơ thể, đặc biệt là ở chân và tay. Điều này có thể dẫn đến đau và mất cảm giác, đồng thời làm suy giảm khả năng cảm nhận vết thương và nhiễm trùng, dẫn đến tăng nguy cơ loét và nhiễm trùng chân.
  • Biến chứng thị lực: Tiểu đường type 2 có thể gây tổn thương mạch máu và thần kinh ở mắt, dẫn đến các vấn đề thị lực như đục thủy tinh thể, đục đen, bệnh đường thần kinh mạch mạc và bệnh đục võng mạc. Nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến mất thị lực hoặc thậm chí mù lòa.
  • Biến chứng thận: Tiểu đường type 2 có thể gây tổn thương các cơ quan thận, gây ra bệnh thận đái tháo đường và suy thận. Đây là một biến chứng nguy hiểm và có thể dẫn đến suy thận mãn tính và cần thay thế thận (thận nhân tạo) hoặc ghép thận.
  • Biến chứng dạ dày và ruột: Tiểu đường type 2 có thể làm suy yếu chức năng dạ dày và ruột, gây ra vấn đề tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy, và bệnh thừa acid dạ dày.

5. Chẩn đoán

Để chẩn đoán tiểu đường type 2, các bước và phương pháp sau có thể được sử dụng:

  • Kiểm tra lượng đường trong máu: Một cách thông thường để chẩn đoán tiểu đường type 2 là kiểm tra mức đường huyết đói (glucose huyết đói) và mức đường huyết sau khi ăn (glucose sau ăn). Kết quả xét nghiệm đường huyết cao có thể gợi ý về việc có tiểu đường type 2 hay không.
  • Kiểm tra A1C: Xét nghiệm A1C đo lượng đường kết hợp với hồng cầu trong máu trong thời gian kéo dài. Nó thể hiện mức đường huyết trung bình trong 2-3 tháng gần đây. Một mức A1C cao có thể chỉ ra tiểu đường type 2.
  • Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên: Xét nghiệm này đo mức đường huyết tại bất kỳ thời điểm nào trong ngày, không phụ thuộc vào thời gian ăn uống trước đó. Nếu kết quả xét nghiệm này cao, có thể là dấu hiệu của tiểu đường type 2.

Ngoài ra, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm khác như xét nghiệm chức năng thận, xét nghiệm lipid máu, xét nghiệm chức năng gan và xét nghiệm hormone để đánh giá tình trạng toàn diện của cơ thể và xác định các biến chứng có liên quan.

Quan trọng nhất, nếu bạn có các triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ của tiểu đường type 2, hãy tham khảo bác sĩ để được chẩn đoán chính xác và nhận sự tư vấn và điều trị phù hợp.

6. Điều trị

Điều trị tiểu đường type 2 thường nhằm kiểm soát mức đường huyết và quản lý các yếu tố liên quan như cân nặng, áp lực máu và lipid máu.

Một kế hoạch điều trị tổng thể có thể bao gồm các phương pháp và biện pháp sau:

Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống: Điều chỉnh lối sống là một phần quan trọng trong điều trị tiểu đường type 2. Điều này bao gồm:

  • Giảm cân (nếu cần thiết) có thể giúp cải thiện sự nhạy cảm của cơ thể đối với insulin và kiểm soát mức đường huyết. Việc duy trì một cân nặng lành mạnh thông qua chế độ ăn uống cân đối và vận động thường xuyên là quan trọng.
  • Chế độ ăn uống lành mạnh: Tập trung vào việc ăn thực phẩm giàu chất xơ, hạ đường và ít chất béo. Hạn chế đường, đồ ngọt, tinh bột và thức ăn có chứa nhiều chất béo bão hòa.
  • Hoạt động thể chất: Vận động thường xuyên và thường xuyên có thể giúp cải thiện sự nhạy cảm của cơ thể đối với insulin và giúp kiểm soát mức đường huyết. Bạn có thể tham gia vào các hoạt động như đi bộ, chạy, bơi, tập thể dục hoặc các hoạt động khác mà bạn thích.

Quản lý mức đường huyết: Điều trị thuốc có thể được sử dụng để kiểm soát mức đường huyết. Các loại thuốc đường huyết như metformin, sulfonylureas, thiazolidinediones, inhibitors DPP-4, inhibitors SGLT2, insulin và các loại thuốc khác có thể được sử dụng dựa trên tình trạng sức khỏe và yêu cầu cá nhân.

Theo dõi và quản lý các bệnh nền khác: Điều trị tiểu đường type 2 cũng đòi hỏi theo dõi và quản lý yếu tố nguy cơ khác như áp lực máu và lipid máu.

7. Phòng ngừa tiểu đường type 2

Phòng ngừa tiểu đường type 2 là một phần quan trọng của quản lý sức khỏe và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Dưới đây là một số biện pháp phòng ngừa tiểu đường type 2:

  • Duy trì cân nặng lành mạnh: Đối với những người có nguy cơ cao mắc tiểu đường, việc duy trì cân nặng lành mạnh là quan trọng. Hạn chế tiếp xúc với cân nặng quá cao hoặc béo phì có thể giúp giảm nguy cơ phát triển tiểu đường. Điều này có thể đạt được thông qua chế độ ăn uống cân đối và vận động thường xuyên.
  • Chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh là một phần quan trọng của phòng ngừa tiểu đường type 2. Hạn chế tiêu thụ đường và thức ăn có chứa nhiều chất béo bão hòa. Thay vào đó, tập trung vào ăn thực phẩm giàu chất xơ, rau quả tươi, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein lành mạnh như thịt gà không da, cá, đậu và các loại hạt.
  • Tăng cường hoạt động thể chất: Hoạt động thể chất đều đặn và thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường type 2. Cố gắng tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần hoặc tham gia vào các hoạt động như đi bộ, chạy, bơi, đạp xe hoặc các hoạt động mà bạn thích. Điều này không chỉ giúp duy trì cân nặng lành mạnh mà còn cải thiện sự nhạy cảm của cơ thể đối với insulin.
  • Kiểm soát stress: Stress có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và cũng là một yếu tố nguy cơ cho tiểu đường type 2. Cố gắng quản lý stress bằng cách thực hiện các hoạt động giảm stress như yoga, thiền, tập thể dục và tìm kiếm hỗ trợ từ gia đình và bạn bè.
  • Theo dõi y tế định kỳ: Điều quan trọng là thực hiện kiểm tra y tế định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu tiền lâm sàng của tiểu đường type 2. Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ cao hoặc có quan ngại về tiểu đường, hãy thảo luận với bác sĩ về việc kiểm tra mức đường huyết, huyết áp và các chỉ số sức khỏe khác để xác định nguy cơ và đưa ra phương pháp phòng ngừa phù hợp.
  • Hạn chế tiếp xúc với các chất độc hại: Một số chất độc như thuốc lá và cồn có thể tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2. Hạn chế tiếp xúc với chất độc này có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Nếu bạn đang hút thuốc hoặc uống đồ có cồn, hãy cố gắng hạn chế và tìm cách để từ bỏ hoàn toàn.
  • Quản lý yếu tố nguy cơ khác: Ngoài các biện pháp trên, việc quản lý yếu tố nguy cơ khác cũng quan trọng để phòng ngừa tiểu đường type 2. Điều này bao gồm kiểm soát áp lực máu, lipid máu và các yếu tố khác liên quan đến sức khỏe. Hãy theo dõi các chỉ số này thông qua các cuộc kiểm tra y tế định kỳ và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đối với những người bị tiền tiểu đường, metformin (Fortamet, Glumetza, những loại khác), một loại thuốc tiểu đường uống, có thể được kê đơn để giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2.

Thuốc này thường được kê cho người lớn tuổi bị béo phì và không thể giảm lượng đường trong máu khi thay đổi lối sống.