Bệnh Tăng nhãn áp (Thiên đầu thống): Nguyên nhân và phòng tránh

205

Tổng quan

Bệnh tăng nhãn áp hay thiên đầu thống là một nhóm các bệnh về mắt làm tổn thương dây thần kinh thị giác, sức khỏe của dây thần kinh này ảnh hưởng lớn tới thị lực. Thiệt hại này thường do áp suất cao bất thường trong mắt của bạn.

Bệnh tăng nhãn áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở những người trên 60 tuổi. Bệnh này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở những người lớn tuổi.

benh tang nhan ap goc mo
Bệnh tăng nhãn áp góc mở

Có nhiều dạng bệnh tăng nhãn áp không có dấu hiệu cảnh báo. Hậu quả từ từ đến mức bạn khó có thể thấy được sự thay đổi về thị lực cho đến khi tình trạng bệnh chuyển biến nặng.

Vì mất thị lực do bệnh tăng nhãn áp là không thể hồi phục nên điều quan trọng cần làm là phải đi khám mắt thường xuyên bao gồm việc đo nhãn áp để chẩn đoán sớm và có lộ trình điều trị phù hợp.

Nếu bệnh tăng nhãn áp được phát hiện sớm, có thể giúp làm chậm hoặc ngăn ngừa việc giảm thị lực.

Triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp khác nhau ở mỗi người tùy thuộc vào giai đoạn cũng như loại tăng nhãn áp. Cụ thể như sau:

Triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp góc mở:

  • Các điểm mù loang lổ ở thị giác ngoại vi hoặc trung tâm thường xuyên ở cả 2 mắt
  • Hiệu ứng tầm nhìn hình ống trong các giai đoạn bệnh nâng cao

Triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp góc đóng cấp tính:

  • Đau đầu dữ dội
  • Đau mắt
  • Buồn nôn, ói mửa
  • Mắt bị mờ
  • Halos around light: Hiện tượng nhìn thấy các vầng sáng xung quanh các bóng đèn hay các vật phát sáng
  • Đỏ mắt

Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh tăng nhãn áp cuối cùng sẽ gây mù lòa. Ngay cả khi được điều trị, khoảng 15% những người bị bệnh tăng nhãn áp sẽ bị mù ít nhất 1 mắt trong vòng 20 năm.

Khi nào bạn nên đi khám bác sĩ?

Hãy đi khám bác sĩ ngay nếu bạn gặp phải một số triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp góc đóng cấp tính như đau đầu dữ dội, mờ và đau mắt.

Nguyên nhân gây các bệnh tăng nhãn áp

Bệnh tăng nhãn áp là kết quả của tổn thương dây thần kinh thị giác. Khi dây thần kinh này dần suy giảm, các điểm mù sẽ dần phát triển. Tổn thương dây thần kinh này thường liên quan đến việc tăng áp lực trong mắt.

Nhãn áp tăng cao là do sự tích tụ chất lỏng (thủy dịch) chảy khắp bên trong mắt. Chất lỏng bên trong này thường thoát ra ngoài qua một mô được gọi là lưới trabecular ở góc mà mống mắt và giác mạc gặp nhau. Khi chất lỏng được sản xuất quá mức hoặc hệ thống thoát nước không hoạt động bình thường, chất lỏng này không thể chảy ra với tốc độ khiến nhãn áp tăng lên.

Bệnh tăng nhãn áp có xu hướng di truyền. Ở một số người, các nhà khoa học đã xác định được các loại gen liên quan đến nhãn áp cao và tổn thương dây thần kinh thị giác.

Các loại bệnh tăng nhãn áp bao gồm:

Bệnh tăng nhãn áp góc mở

Bệnh tăng nhãn áp góc mở là dạng bệnh phổ biến nhất. Góc thoát nước được tạo thành bởi giác mạc và mống mắt vẫn mở nhưng lưới trabecular bị chặn một phần. Điều này khiển cho áp lực trong mắt dần tăng lên.

Áp lực này làm hỏng dây thần kinh thị giác. Nó xảy ra chậm đến mức bạn có thể bị mất thị lực trước khi nhận thức được vấn đề.

Bệnh tăng nhãn áp góc đóng

Bệnh tăng nhãn áp góc đóng xảy ra khi mống mắt phình ra phía trước để thu hẹp hoặc chặn góc thoát nước do giác mạc và mống mắt hình thành.

Kết quả là chất lỏng không thể lưu thông qua mắt và áp suất tăng lên. Một số người có góc thoát nước hẹp, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp góc đóng.

Bệnh tăng nhãn áp góc đóng có thể xảy ra đột ngột (cấp tính) hoặc dần dần (mãn tính).

Bệnh tăng nhãn áp căng thẳng bình thường

Bệnh tăng nhãn áp căng thẳng bình thường do dây thần kinh thị giác của bạn bị tổn thương mặc dù nhãn áp của bạn nằm trong giới hạn bình thường.

Không ai biết lý do chính xác cho điều này. Có thể do bạn có một dây thần kinh thị giác nhạy cảm, hoặc cũng có thể do dây thần kinh thị giác không được cung cấp đủ máu.

Lưu lượng máu hạn chế này có thể do bệnh xơ vữa động mạch – sự tích tụ chất béo (mảng bám) trong động mạch – hoặc các tình trạng khác khiến suy giảm sự lưu thông của mạch máu.

Bệnh tăng nhãn áp ở trẻ em

Trẻ sơ sinh và trẻ em có thể mắc bệnh tăng nhãn áp. Nó có thể có từ khi sinh ra hoặc phát triển trong vài năm đầu đời.

Tổn thương dây thần kinh thị giác có thể do tắc nghẽn hệ thống thoát nước của mắt hoặc tình trạng bệnh lý có từ trước.

Bệnh tăng nhãn áp sắc tố

Bệnh tăng nhãn áp sắc tố do các hạt sắc tố từ mống mắt của bạn tích tụ trong các kênh thoát nước, làm chậm hoặc ngăn chặn chất lỏng thoát ra khỏi mắt của bạn.

Các hoạt động như chạy bộ đôi khi khuấy động các hạt sắc tố, lắng đọng chúng trên lưới trabecular và gây ra sự gia tăng áp suất không liên tục.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc tăng nhãn áp

Bởi vì các dạng mãn tính của bệnh tăng nhãn áp có thể phá hủy thị lực trước khi có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào rõ ràng, hãy lưu ý các yếu tố là nguy cơ gây bệnh tăng nhãn áp như sau:

  • Người có nhãn áp cao
  • Người 60 tuổi
  • Có tiền sử gia đình bị bệnh tăng nhãn áp
  • Mắc một số bệnh như bệnh tiểu đường, bệnh tim, huyết áp cao và thiếu máu hồng cầu lưỡi liềm.
  • Có giác mạc ở trung tâm mỏng
  • Bị cận thị hoặc viễn thị
  • Đã từng bị chấn thương mắt hoặc một số loại phẫu thuật mắt
  • Sử dụng các loại thuốc corticosteroid, đặc biệt là thuốc nhỏ mắt trong thời gian dài

Chẩn đoán bệnh tăng nhãn áp

Bác sĩ sẽ xem xét tiền sử bệnh của bạn và tiến hành kiểm tra mắt toàn diện. Người đó có thể thực hiện một số bài kiểm tra, bao gồm các việc:

  • Đo nhãn áp
  • Kiểm tra tổn thương dây thần kinh thị giác bằng khám mắt giãn và các xét nghiệm hình ảnh
  • Kiểm tra các khu vực mất thị lực (kiểm tra trường thị giác)
  • Đo độ dày giác mạc
  • Kiểm tra góc thoát nước (nội soi)

Phòng ngừa bệnh tăng nhãn áp

Các bước tự chăm sóc này có thể giúp bạn phát hiện bệnh tăng nhãn áp trong giai đoạn đầu của nó, điều này rất quan trọng trong việc ngăn ngừa mất thị lực hoặc làm chậm sự tiến triển của nó.

  • Đi khám mắt giãn thường xuyên: Việc kiểm tra mắt toàn diện thường xuyên có thể giúp bạn phát hiện bệnh tăng nhãn áp sớm.
  • Nắm rõ các yếu tố về bệnh mắt của người nhà: Bệnh tăng nhãn áp có xu hướng di truyền. Nếu người nhà bạn từng bị bệnh này thì hãy đi khám mắt thường xuyên.
  • Tập thể dục một cách an toàn
  • Sử dụng thuốc nhỏ mắt theo quy định thường xuyên: Thuốc nhỏ mắt tăng nhãn áp có thể làm giảm đáng kể nguy cơ nhãn áp cao sẽ tiến triển thành bệnh tăng nhãn áp. Để có hiệu quả, thuốc nhỏ mắt do bác sĩ kê đơn cần được sử dụng thường xuyên ngay cả khi bạn không có triệu chứng.
  • Đeo kính bảo vệ mắt: Các chấn thương mắt nghiêm trọng có thể dẫn đến bệnh tăng nhãn áp. Đeo kính bảo vệ mắt khi sử dụng các dụng cụ điện hoặc chơi các môn thể thao dùng vợt tốc độ cao trong sân kín.