Ung thư biểu mô tế bào đáy: Nguyên nhân & Triệu chứng

419
benh ung thu bieu mo te bao day

Ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal cell carcinoma) là một loại ung thư da phát triển từ tế bào biểu mô tế bào đáy.

Đây là loại ung thư da phổ biến nhất, phát triển chậm, ít di căn và thường không gây ra nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không được điều trị kịp thời, nó có thể gây tổn thương và phá hủy các mô và cấu trúc da xung quanh.

1. Thông tin tổng quan về ung thư biểu mô tế bào đáy

Ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal cell carcinoma, BCC) là một loại ung thư da phổ biến nhất. Nó phát triển từ tế bào biểu mô tế bào đáy, một lớp tế bào nằm ở phần dưới cùng của da.

Ung thư biểu mô tế bào đáy thường không lan sang các phần khác của cơ thể và hiếm khi gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, nó có thể gây tổn thương và phá hủy các cấu trúc da xung quanh.

Nguyên nhân chính gây ra ung thư biểu mô tế bào đáy là tác động của ánh sáng mặt trời, đặc biệt là tia cực tím (UV). Sự tiếp xúc lâu dài và không bảo vệ với ánh sáng mặt trời là một yếu tố quan trọng trong phát triển ung thư da này.

Ngoài ra, di truyền và tiếp xúc với một số chất gây ung thư khác như arsenic, xạ trị hoặc thuốc chống tác động miễn dịch cũng có thể đóng vai trò trong tăng nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào đáy.

Ung thư biểu mô tế bào đáy thường xuất hiện trên các vùng da tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời, chẳng hạn như khuôn mặt, cổ, tay và chân.

Các dấu hiệu và triệu chứng của ung thư biểu mô tế bào đáy bao gồm những vết thâm sâu, ánh sáng hoặc da màu, tổn thương hoặc vết loét, và sự thay đổi về kích thước và hình dạng của vết thương.

2. Dấu hiệu của ung thư biểu mô tế bào đáy

Dấu hiệu của ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal cell carcinoma, BCC) có thể bao gồm:

  • Vết thâm sâu: BCC thường xuất hiện dưới dạng một vết thâm sâu trên da, có thể có màu trắng, hồng, da màu hoặc nâu. Vết thâm sâu thường không lành và có xu hướng tăng kích thước theo thời gian.
  • Ánh sáng hoặc da màu: Một số trường hợp BCC có thể xuất hiện dưới dạng một đốm da màu nhạt hoặc da màu nhẹ, có thể bị nhầm lẫn với các vấn đề da khác.
  • Tổn thương hoặc vết loét: BCC có thể gây ra tổn thương hoặc vết loét trên da, thường không lành dựa trên hoặc có vùng trung tâm màu trắng và viền biên đều.
  • Sự thay đổi về kích thước và hình dạng: BCC có thể tăng kích thước theo thời gian và có xu hướng thay đổi hình dạng, từ một nốt nhỏ ban đầu thành một khối u lớn hơn.
  • Chảy máu hoặc chảy mủ: Trong một số trường hợp, BCC có thể gây ra chảy máu hoặc chảy mủ từ vùng tổn thương.
  • Sưng tấy và đau: Khi BCC phát triển sâu vào da và có ảnh hưởng đến các cấu trúc gần đó, như thần kinh, cơ hoặc xương, có thể gây ra sưng tấy và đau.

Nếu bạn phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào của ung thư biểu mô tế bào đáy trên da của mình, hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ hoặc chuyên gia da liễu để được kiểm tra và chẩn đoán chính xác.

3. Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chính gây ra ung thư biểu mô tế bào đáy được cho là do tác động của ánh sáng mặt trời, đặc biệt là tia cực tím (UV), trong suốt một thời gian dài.

Các nguyên nhân cụ thể gồm:

  • Tác động của tia UV: Tiếp xúc lâu dài với tia UV từ ánh sáng mặt trời hoặc từ nguồn nh kun gây ra tăng nguy cơ mắc BCC. Tia UV có khả năng gây tổn thương DNA trong tế bào da, gây ra các đột biến gen và tăng khả năng phát triển tế bào ung thư.
  • Tiếp xúc nghề nghiệp: Một số ngành nghề có tiếp xúc trực tiếp với tác nhân gây ung thư như than, crom, arsenic và hydrocacbon polyaromatic có thể tăng nguy cơ mắc BCC.
  • Di truyền: Yếu tố di truyền cũng có vai trò quan trọng trong mức độ tổng hợp melanin, chất bảo vệ da tự nhiên chống lại tia UV. Những người có di truyền nhạy cảm với ánh sáng mặt trời có nguy cơ cao hơn mắc BCC.
  • Hệ miễn dịch suy yếu: Một hệ miễn dịch yếu có thể làm giảm khả năng tự bảo vệ của cơ thể chống lại tế bào ung thư, làm tăng nguy cơ mắc BCC.
  • Tuổi tác: Tuổi tác cũng có thể là một yếu tố tăng nguy cơ mắc BCC, do thời gian tiếp xúc với ánh sáng mặt trời tích tụ trong suốt cuộc đời.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải ai cũng phát triển BCC sau tiếp xúc với các yếu tố trên, và cũng không phải ai cũng không tiếp xúc lại tránh khỏi bệnh. Có nhiều yếu tố tác động và tương tác phức tạp có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của ung thư biểu mô tế bào đáy.

4. Các biến chứng nguy hiểm

Ung thư biểu mô tế bào đáy thường không gây ra nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể xảy ra một số biến chứng và vấn đề liên quan đáng lo ngại, bao gồm:

  • Tổn thương mô và cấu trúc da: BCC có thể xâm nhập sâu vào mô dưới da và phá hủy các cấu trúc da xung quanh, gây ra sự tổn thương và thiếu hụt mô, gây mất chức năng và thẩm mỹ.
  • Nhiễm trùng: Một số trường hợp BCC có thể trở nên nhiễm trùng, đặc biệt khi có tổn thương và vết loét trên da. Nếu không được điều trị và quản lý tốt, nhiễm trùng có thể lan rộng và gây ra vấn đề nghiêm trọng.
  • Lan rộng và tái phát: Mặc dù BCC thường không lan sang các phần khác của cơ thể, nhưng trong một số trường hợp hiếm, nó có thể lan rộng vào mô và cấu trúc sâu hơn, gây ra các vấn đề và biến chứng nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, sau khi điều trị, BCC cũng có thể tái phát, đặc biệt nếu các tế bào ung thư không được loại bỏ hoàn toàn hoặc nếu có yếu tố nguy cơ tiếp tục tồn tại, như tiếp xúc với tia UV.
  • Suy giảm chất lượng cuộc sống: BCC có thể gây ra những vấn đề về thẩm mỹ và sức khỏe tâm lý. Tổn thương da và cấu trúc xung quanh, cùng với quá trình điều trị, có thể gây ra sự mất tự tin và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Mặc dù BCC thường không gây nguy hiểm đến tính mạng, nhưng vẫn rất quan trọng để phát hiện và điều trị kịp thời để ngăn chặn các biến chứng và vấn đề liên quan

5. Chẩn đoán

Để chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào đáy, các bước chẩn đoán sau đây thường được thực hiện:

  • Kiểm tra da: Bác sĩ sẽ kiểm tra vùng da bị nghi ngờ có BCC, đánh giá kích thước, hình dạng, màu sắc và đặc điểm khác của khối u. Nếu cần, bác sĩ có thể sử dụng một thiết bị kính đèn hoặc kính hiển vi để xem rõ hơn các đặc điểm của vùng da bị ảnh hưởng.
  • Biopsi: Nếu có nghi ngờ về BCC, bác sĩ sẽ tiến hành một phẫu thuật nhỏ để lấy mẫu tế bào từ vùng da bị ảnh hưởng. Mẫu tế bào này sau đó được gửi đến phòng thí nghiệm để xem xét dưới kính hiển vi và xác định xem có tế bào ung thư hay không.
  • Biện pháp xét nghiệm bổ sung: Nếu kết quả từ biopsi cho thấy có ung thư biểu mô tế bào đáy, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm bổ sung để đánh giá mức độ lan rộng của ung thư và xem xét sự tác động lên cơ thể.

Quá trình chẩn đoán BCC thường được thực hiện bởi bác sĩ da liễu hoặc chuyên gia ung thư da. Nếu kết quả chẩn đoán cho thấy có BCC, bác sĩ sẽ tiến hành xác định giai đoạn của bệnh để lên kế hoạch điều trị phù hợp.

6. Điều trị

Có một số phương pháp điều trị khác nhau cho ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal cell carcinoma, BCC), tùy thuộc vào kích thước, vị trí và giai đoạn của khối u.

Dưới đây là một số phương pháp điều trị chính:

  • Phẫu thuật: Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính cho BCC. Các phương pháp phẫu thuật bao gồm: Loại bỏ nấm mô: Bác sĩ lấy bỏ toàn bộ khối u và một phần da xung quanh nó.
  • Phẫu thuật Mohs: Đây là một phương pháp phẫu thuật tiết kiệm mô hơn, trong đó các lớp mô được loại bỏ và kiểm tra ngay tại chỗ, đến khi không còn tế bào ung thư nào được tìm thấy.
  • Excision đơn giản: Bác sĩ cắt bỏ toàn bộ khối u và một phần da xung quanh nó mà không kiểm tra mô.
  • Xạ trị: Xạ trị được sử dụng khi BCC không thể loại bỏ hoặc nằm ở vị trí khó tiếp cận hoặc tái phát sau khi phẫu thuật. Ánh sáng tia X hoặc tia proton được sử dụng để tác động lên vùng da bị ảnh hưởng, tiêu diệt tế bào ung thư.
  • Đông y: Một số người sử dụng phương pháp điều trị tự nhiên bằng các loại thuốc từ thiên nhiên như bạch hoa, nha đam, hoặc chiết xuất từ cây cỏ để điều trị BCC.

Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này chưa được chứng minh khoa học và nên được thảo luận với bác sĩ trước khi sử dụng.

Ngoài ra, tùy vào trường hợp cụ thể, bác sĩ có thể đề xuất các phương pháp điều trị khác như cryotherapy (đông lạnh), photodynamic therapy (điều trị ánh sáng), thuốc chống ung thư da (như imiquimod hoặc 5-fluorouracil), hoặc các phương pháp mới nổi như tác động laser hoặc điều trị bằng tia laser.

7. Phòng ngừa ung thư biểu mô tế bào đáy

Để phòng ngừa ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal cell carcinoma, BCC) và giảm nguy cơ mắc bệnh, bạn có thể thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau đây:

  • Bảo vệ da khỏi tác động của ánh sáng mặt trời: Sử dụng kem chống nắng: Sử dụng kem chống nắng với chỉ số chống nắng SPF 30 trở lên và có khả năng bảo vệ cả chống tia UVA và UVB. Thoa kem chống nắng trước khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời ít nhất 15 phút và tái áp dụng sau mỗi 2 giờ hoặc sau khi tiếp xúc với nước.
  • Hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mặt trời: Hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mặt trời vào giữa trưa khi tia UVB mạnh nhất. Nếu cần phải ra ngoài, hãy che chắn bằng áo dài, nón rộng và kính râm.
  • Kiểm tra da định kỳ: Thực hiện tự kiểm tra da định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu và khối u lạ trên da. Nếu có bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nào, hãy tham khảo bác sĩ da liễu để được kiểm tra và chẩn đoán.
  • Tránh tác nhân gây ung thư khác: Hạn chế tiếp xúc với các chất gây ung thư như asbest, các hợp chất chromate, arsenic và hydrocacbon polyaromatic trong môi trường làm việc hoặc trong đời sống hàng ngày.
  • Chăm sóc da đúng cách: Hãy duy trì một chế độ chăm sóc da hàng ngày bằng cách làm sạch da nhẹ nhàng, sử dụng các sản phẩm chăm sóc da phù hợp và giữ cho da ẩm mượt.
  • Khám da định kỳ: Định kỳ thăm khám da cùng bác sĩ da liễu để phát hiện sớm các biểu hiện bất thường và tiến hành các biện pháp phòng ngừa và điều trị kịp thời.

Ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal cell carcinoma, BCC) là một loại ung thư da phổ biến, nhưng may mắn là có thể được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả.

Việc nhận biết dấu hiệu cảnh báo, tìm hiểu về nguyên nhân và thực hiện các biện pháp phòng ngừa có thể giúp giảm nguy cơ mắc BCC.

Tìm hiểu về các phương pháp điều trị hiện đại cũng mang đến hy vọng cho việc vượt qua căn bệnh này.

Hãy chăm sóc da của bạn, bảo vệ khỏi ánh sáng mặt trời và thực hiện kiểm tra định kỳ để bảo vệ sức khỏe da. Điều quan trọng nhất là tìm hiểu và tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế để đảm bảo một cuộc sống khỏe mạnh và tự tin.