Polyp mũi: Triệu chứng, nguyên nhân và phòng ngừa

251

Tổng quan

Polyp mũi (Nasal polyps) là những khối u mềm, không gây đau, không phải ung thư nằm trên niêm mạc mũi hoặc xoang mũi.

Chúng rủ xuống giống như những giọt nước mặt hoặc hình quả nho. Polyp mũi là kết quả của chứng viêm mãn tính và có liên quan đến bệnh hen suyễn, nhiễm trùng tái phát, dị ứng, nhạy cảm với thuốc hoặc một số rối loạn miễn dịch.

Polyp mũi nhẹ có thể không gây ra triệu chứng. Các khối hoặc nhóm polyp mũi lớn có thể làm tắc mũi hoặc dẫn đến các vấn đề khác về hô hấp, mất khứu giác và nhiễm trùng.

Polyp mũi có thể ảnh hưởng tới bất kì ai nhưng phổ biến ở người lớn. Thuốc thường có thể thu nhỏ hoặc loại bỏ polyp mũi nhưng đôi khi cần phải phẫu thuật để loại bỏ chúng, ngay cả khi điều trị thành công, polyp mũi vẫn có thể tái phát trở lại.

benh polyp mui

Triệu chứng của bệnh polyp mũi

Polyp mũi có liên quan đến kích ứng và sưng (viêm) niêm mạc mũi và xoang kéo dài hơn 12 tuần (viêm xoang mãn tính).

Tuy nhiên, nhiều người có thể bị viêm xoang mãn tính mà không có polyp mũi.

Bản thân polyp mũi mềm và không có cảm giác nên nếu chúng nhỏ, bạn có thể không nhận biết được mình đang mắc chúng. Nhiều khối u hoặc một khối polyp lớn có thể làm tắc đường mũi và xoang.

Các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến của viêm xoang mãn tính với polyp mũi bao gồm:

  • Sổ mũi
  • Thường xuyên cảm thấy ngột ngạt
  • Nhỏ giọt sau mũi
  • Giảm hoặc mất khứu giác
  • Mất vị giác
  • Đau mặt hoặc nhức đầu
  • Đau răng trên của bạn
  • Cảm giác áp lực trên trán và mặt của bạn
  • Ngủ ngáy
  • Thường xuyên chảy máu cam

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Đi khám bác sĩ nếu các triệu chứng của bạn kéo dài hơn 10 ngày. Các triệu chứng của viêm xoang mãn tính và polyp mũi tương tự như các triệu chứng của nhiều bệnh khác, bao gồm cả cảm lạnh thông thường.

Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay nếu bạn gặp phải 1 trong các triệu chứng sau:

  • Khó thở nghiêm trọng
  • Các triệu chứng của bệnh đột ngột xấu đi
  • Giảm thị lực hoặc hạn chế khả năng cử động mắt của bạn
  • Sưng to quanh mắt của bạn
  • Đau đầu ngày càng nghiêm trọng kèm theo sốt cao hoặc không thể ngẩng đầu về phía trước

Nguyên nhân gây polyp mũi

Hiện nay nguyên nhân gây ra polyp mũi vẫn chưa được làm rõ.

Tại sao một số người bị viêm lâu dài, hoặc tại sao kích ứng và sưng tấy lại khiến polyp hình thành ở một số người chứ không phải ở những người khác. Tình trạng sưng tấy xảy ra ở lớp màng sản xuất chất lỏng (màng nhầy) của mũi và xoang.

Có một số bằng chứng cho thấy những người mắc polyp có phản ứng hệ thống miễn dịch khác nhau và các dấu hiệu hóa học khác nhau trong màng nhầy của họ so với những người không mắc polyp.

Polyp mũi có thể hình thành ở mọi lứa tuổi, nhưng chúng thường gặp nhất ở thanh niên và trung niên.

Polyp mũi có thể hình thành ở bất kỳ vị trí nào trong xoang hoặc đường mũi của bạn, nhưng chúng xuất hiện thường xuyên nhất ở khu vực mà các xoang gần mắt, mũi và gò má của bạn và đều thoát nước qua các đường ngoằn ngoèo vào mũi.

Các yếu tố tăng nguy cơ bị polyp mũi

Bất kỳ tình trạng nào gây kích ứng và sưng lâu dài trong đường mũi hoặc xoang, chẳng hạn như nhiễm trùng hoặc dị ứng, đều có thể làm tăng nguy cơ phát triển polyp mũi.

Các tình trạng thường liên quan đến polyp mũi bao gồm:

  • Hen suyễn: Khiến đường thở bị sưng và thu hẹp
  • Nhạy cảm với aspirin
  • Viêm xoang do dị ứng với nấm có trong không khí
  • Xơ nang: Rối loạn di truyền dẫn đến chất lỏng đặc, dính bất thường trong cơ thể, bao gồm cả chất nhầy đặc từ niêm mạc mũi và xoang
  • Hội chứng Churg – Strauss (u hạt tăng bạch cầu ái toan với viêm đa tuyến): Căn bệnh hiếm gặp gây ra tình trạng viêm các mạch máu
  • Thiếu vitamin D

Tiền sử bệnh của gia đình cũng có thể đóng một vai trò nhất định. Có một số bằng chứng cho thấy một số biến thể di truyền liên quan đến chức năng hệ miễn dịch khiến bạn có nhiều khả năng mắc polyp mũi.

Các biến chứng của polyp mũi

Polyp mũi có thể gây ra các biến chứng vì chúng cản trở luồng không khí và thoát dịch bình thường, cũng như do sự phát triển của chúng gây kích ứng và sưng trong thời gian dài.

Các biến chứng tiềm ẩn bao gồm:

  • Khó thở khi ngủ: Một tình trạng nghiêm tọng khiến bạn ngừng thở thường xuyên trong khi ngủ.
  • Bùng phát cơn suyễn: Viêm xoang mãn tính có thể làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn.
  • Viêm xoang: Polyp mũi có thể khiến bạn dễ bị nhiễm trùng xoang và tái phát thường xuyên.

Chẩn đoán bệnh polyp mũi

Bác sĩ có thể chẩn đoán dựa trên việc hỏi bạn về triệu chứng, khám sức khỏe tổng quát và kiểm tra mũi. Polyp mũi có thể được phát hiện qua một dụng cụ soi mũi cơ bản có gắn đèn.

Các xét nghiệm chẩn đoán polyp mũi có thể bao gồm:

  • Nội soi mũi: Sử dụng một ống hẹp với ống kính phóng đại có gắn đèn hoặc máy ảnh siêu nhỏ giúp nội soi mũi, cho phép bác sĩ kiểm tra chi tiết bên trong mũi và xoang của bạn.
  • Nghiên cứu hình ảnh chụp được: Hình ảnh thu được bằng chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể giúp bác sĩ xác định chính xác kích thước và vị trí các khối polyp ở các vùng sâu hơn trong xoang và đánh giá mức độ sưng tấy và kích ứng.
  • Thử nghiệm dị ứng: Bác sĩ có thể đề nghị các xét nghiệm da để xác định xem liệu dị ứng có đang gây viêm mãn tính hay không.
  • Xét nghiệm máu
  • Kiểm tra xơ nang

Phòng ngừa polyp mũi

Bạn có thể giúp giảm nguy cơ phát triển polyp mũi hoặc tái phát polyp mũi sau khi điều trị bằng các phương pháp sau:

  • Kiểm soát dị ứng và hen suyễn: Thực hiện theo các khuyến nghị điều trị của bác sĩ. Nếu các triệu chứng của bạn không được kiểm soát tốt, hãy nói chuyện với bác sĩ về việc thay đổi kế hoạch điều trị của bạn.
  • Tránh các chất kích ứng mũi: Càng nhiều càng tốt, tránh hít thở các chất trong không khí có khả năng góp phần gây sưng tấy hoặc kích ứng ở mũi và xoang, chẳng hạn như chất gây dị ứng, khói thuốc lá, khói hóa chất, bụi và mảnh vụn.
  • Giữ vệ sinh sạch sẽ: Rửa tay thường xuyên và kỹ lưỡng. Đây là một trong những cách tốt nhất để bảo vệ chống lại nhiễm trùng do vi khuẩn và vi rút có thể gây ra viêm mũi và xoang.
  • Tạo độ ẩm cho không gian bạn ở: Sử dụng máy tạo độ ẩm có thể giúp làm ẩm đường thở của bạn, cải thiện lưu lượng chất nhầy từ xoang và giúp ngăn ngừa tắc nghẽn và viêm. Vệ sinh máy tạo ẩm hàng ngày để ngăn vi khuẩn phát triển.
  • Làm sạch mũi: Sử dụng nước muối (nước muối) xịt hoặc rửa mũi để rửa sạch đường mũi của bạn. Điều này có thể cải thiện dòng chảy của chất nhờn và loại bỏ các chất gây dị ứng và các chất kích thích khác.