Bệnh thoát vị đĩa đệm: Triệu chứng & Nguyên nhân

436
benh thoai vi dia dem

1. Tổng quan

Bệnh thoát vị đĩa đệm là một tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến hàng triệu người trên khắp thế giới. Đây là một bệnh lý của hệ thống cột sống, khiến đĩa đệm – một cấu trúc như “cái đệm” giữa các đốt sống – bị mất chức năng hoặc di chuyển ra khỏi vị trí bình thường của nó.

Khi thoát vị xảy ra, nó có thể gây ra đau lưng nghiêm trọng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

2. Các triệu chứng

Triệu chứng của thoát vị đĩa đệm có thể thay đổi tùy thuộc vào vị trí và mức độ thoát vị.

Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến mà người bệnh có thể trải qua:

  • Đau lưng: Đau lưng là triệu chứng chính của thoát vị đĩa đệm. Đau có thể xuất hiện ở vùng lưng dưới, trên hông, mông và thậm chí lan ra đùi và chân. Đau có thể từ nhẹ đến cực kỳ đau đớn, và thường được mô tả như đau nhức, đau nhấn, hoặc đau dữ dội.
  • Cảm giác tê, buồn, hoặc hằn học: Thoát vị đĩa đệm có thể gây ảnh hưởng đến các dây thần kinh gần vùng bị tổn thương. Điều này có thể dẫn đến cảm giác tê, buồn, hoặc hằn học trong vùng đốt sống bị ảnh hưởng.
  • Giảm sức mạnh và sự linh hoạt: Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày do giảm sức mạnh và linh hoạt của các nhóm cơ. Họ có thể trải qua sự suy yếu trong việc nâng đồ, cúi xuống, hay thậm chí là đi lại.
  • Rối loạn cử động và cảm giác: Thoát vị đĩa đệm có thể ảnh hưởng đến hệ thống cử động và cảm giác của người bệnh. Họ có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát cử động và có thể mất cảm giác hoặc cảm giác không chính xác trong các vùng bị tổn thương.
  • Tình trạng thay đổi theo vị trí: Triệu chứng của thoát vị đĩa đệm có thể thay đổi tùy thuộc vào vị trí và mức độ thoát vị. Người bệnh có thể trải qua sự khó chịu hoặc cảm giác giảm khi nằm nghiêng, ngồi lâu, hoặc thậm chí khi hoạt động.

Các triệu chứng có thể khác nhau và không phải tất cả mọi người đều trải qua cùng một triệu chứng.

3. Nguyên nhân gây bệnh

benh thoat vi dia dem
Đĩa đệm chèn vào dây thần kinh ở cột sống nên rất nguy hiểm

Nguyên nhân gây thoát vị đĩa đệm có thể là kết quả của sự suy yếu, tổn thương hoặc mất chức năng của đĩa đệm.

Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến:

  • Lão hóa tự nhiên: Khi tuổi tác tăng, đĩa đệm bị mất đi tính đàn hồi và mất chất lượng. Việc mất nước và giảm độ dẻo dai của đĩa đệm khiến nó dễ bị tổn thương và dễ thoát vị.
  • Chấn thương hoặc vận động cường độ cao: Các hoạt động vận động cường độ cao, như nâng vật nặng, quay người, nhảy múa, có thể gây ra chấn thương và làm thoát vị đĩa đệm.
  • Vấn đề cơ bản của cột sống: Một số người có cấu trúc cột sống bất thường hoặc dị hình, gây ra áp lực không đều lên đĩa đệm và làm tăng nguy cơ thoát vị.
  • Các yếu tố quan trọng khác: Các yếu tố khác bao gồm tình trạng tăng cân, bệnh viêm khớp, dị tật cột sống, di truyền và các vấn đề liên quan đến cơ bắp và cấu trúc cột sống.

Các nguyên nhân trên có thể tác động riêng lẻ hoặc kết hợp để gây ra thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, mỗi trường hợp đều có những yếu tố riêng, và việc xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh là quan trọng để đưa ra phương pháp điều trị và phòng ngừa phù hợp.

4. Các biến chứng nguy hiểm

Thoát vị đĩa đệm có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Dưới đây là một số biến chứng thường gặp:

  • Đau và hạn chế vận động: Người bị thoát vị đĩa đệm thường gặp đau lưng, đau mông hoặc đau chân. Đau có thể lan ra các vùng khác nhau của cơ thể và gây ra hạn chế vận động, làm giảm khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày.
  • Tê, buồn, hoặc giảm cảm giác: Khi đĩa đệm thoát vị, nó có thể gây áp lực lên các dây thần kinh gần khu vực thoát vị. Điều này có thể dẫn đến cảm giác tê, buồn hoặc giảm cảm giác ở các vùng bị ảnh hưởng.
  • Yếu tố thần kinh: Trong một số trường hợp nghiêm trọng, thoát vị đĩa đệm có thể gây ra yếu tố thần kinh, như yếu đau bên dưới hoặc mất khả năng kiểm soát đường đi tiểu, gây khó khăn trong việc kiểm soát cơ bàng quang và cơ trực tràng.
  • Suy giảm chức năng cột sống: Sự thoát vị đĩa đệm có thể dẫn đến sự suy giảm chức năng cột sống, gây ra sự bất ổn và sự thay đổi trong cơ bắp và cấu trúc cột sống.
  • Nén dây thần kinh: Trong các trường hợp nghiêm trọng, thoát vị đĩa đệm có thể gây ra nén dây thần kinh, gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như yếu đi, mất cảm giác hoặc mất chức năng ở các vùng bị ảnh hưởng.

Việc phát hiện và điều trị thoát vị đĩa đệm sớm là quan trọng để tránh các biến chứng trên và đảm bảo sự phục hồi và chất lượng cuộc sống tốt hơn cho bệnh nhân.

5. Chẩn đoán

Để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm, các phương pháp và xét nghiệm sau có thể được sử dụng:

  • Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra lâm sàng kỹ lưỡng bằng cách thăm khám và lắng nghe các triệu chứng và cảm nhận của bệnh nhân. Nó bao gồm kiểm tra vị trí đau, phạm vi chuyển động bị hạn chế và các triệu chứng khác liên quan.
  • Xét nghiệm hình ảnh: Các phương pháp hình ảnh như X-quang, MRI (cộng hưởng từ hạt nhân) và CT (tính toán tomography) có thể được sử dụng để xác định vị trí và mức độ thoát vị đĩa đệm. Chúng giúp bác sĩ nhìn thấy rõ hơn cấu trúc của đĩa đệm và xác định các vấn đề tồn tại.
  • Đo điện thần kinh: Đo điện thần kinh, bao gồm điện tâm đồ và điện cơ, có thể được thực hiện để kiểm tra hoạt động của dây thần kinh trong khu vực bị ảnh hưởng bởi thoát vị đĩa đệm. Điều này giúp xác định mức độ nén dây thần kinh và mức độ tổn thương.
  • Tiến hành các thử nghiệm chức năng: Các thử nghiệm chức năng như kiểm tra cường độ và phạm vi chuyển động, đo sức mạnh cơ bắp và đánh giá sự ổn định của cột sống có thể được sử dụng để đánh giá tác động của thoát vị đĩa đệm lên chức năng cơ bắp và cột sống.

Dựa vào kết quả của các phương pháp chẩn đoán này, bác sĩ sẽ đưa ra một đánh giá chính xác về tình trạng thoát vị đĩa đệm và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

6. Điều trị

Điều trị thoát vị đĩa đệm có thể được tiến hành theo các phương pháp sau:

Điều trị không phẫu thuật

  • Nghỉ ngơi và giảm tải lực: Bệnh nhân được khuyến nghị nghỉ ngơi và hạn chế hoạt động mạnh để giảm tải lực lên đĩa đệm và dây thần kinh bị ảnh hưởng.
  • Sử dụng thuốc giảm đau và chống viêm: Sử dụng thuốc giảm đau và chống viêm như paracetamol, aspirin, hoặc các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) để giảm đau và viêm.
  • Vật lý trị liệu: Các liệu pháp vật lý như xoa bóp, siêu âm, nhiệt độ liệu pháp, và tập luyện thể dục nhẹ có thể giúp giảm đau và cải thiện sự linh hoạt của cột sống.

Điều trị phẫu thuật

  • Thoát vị đĩa đệm lấy lại vị trí bằng phẫu thuật: Trong trường hợp thoát vị đĩa đệm nặng, không phản ứng với liệu pháp không phẫu thuật hoặc gây ra các biến chứng nghiêm trọng, phẫu thuật có thể được thực hiện để lấy lại vị trí bình thường của đĩa đệm.
  • Điều trị thay thế đĩa đệm: Phẫu thuật thay thế đĩa đệm bằng các cụm đĩa nhân tạo có thể được thực hiện trong một số trường hợp nếu thoát vị đĩa đệm gây đau và hạn chế chức năng nghiêm trọng.

Quá trình điều trị thoát vị đĩa đệm thường được cá nhân hóa dựa trên tình trạng sức khỏe, mức độ triệu chứng và phản ứng của bệnh nhân. Quan trọng nhất là hợp tác với bác sĩ để lựa chọn phương pháp điều trị tốt nhất cho từng trường hợp cụ thể.

7. Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm

Để phòng ngừa thoát vị đĩa đệm và giảm nguy cơ mắc bệnh, bạn có thể thực hiện những biện pháp sau đây:

  • Duy trì vị trí và cân nặng lý tưởng: Đảm bảo bạn duy trì một vị trí đứng và điều chỉnh cân nặng lý tưởng. Trọng lượng quá nặng có thể tăng tải lực lên đĩa đệm và làm tăng nguy cơ thoát vị.
  • Tập thể dục và rèn luyện cơ bản: Bạn nên tham gia vào các hoạt động vận động thể chất thường xuyên, như bơi, đi bộ, yoga, hay tập luyện cơ bản. Điều này giúp tăng cường cơ bắp xung quanh cột sống và giảm áp lực lên đĩa đệm.
  • Vận động đúng cách: Hạn chế những động tác gập người, nghiêng cổ và vặn cột sống quá mức. Hãy lưu ý cách sử dụng lực lượng và tư thế đúng khi nâng vật nặng hoặc thực hiện các hoạt động hàng ngày.
  • Giữ tư thế đúng khi ngồi: Ngồi với độ cao phù hợp của ghế và đảm bảo lưng được hỗ trợ đầy đủ. Hãy thường xuyên thay đổi tư thế ngồi và nâng cao một bên mông bằng gối hoặc gói vái để giảm tải lực lên đĩa đệm.
  • Đặt một môi trường làm việc và nghỉ ngơi thoải mái: Đảm bảo bạn có một môi trường làm việc và nghỉ ngơi thoải mái, với ghế và giường hỗ trợ lưng tốt. Hãy lưu ý thời gian nghỉ ngơi đủ và tránh căng thẳng quá mức.
  • Điều chỉnh thói quen dinh dưỡng: Bạn nên duy trì một chế độ ăn lành mạnh, giàu chất xơ và đa dạng dinh dưỡng để duy trì cân nặng lý tưởng. Hạn chế tiêu thụ thức ăn nhanh, thức uống có đường và các thực phẩm không lành mạnh.

Trên đây là một số phương pháp phòng ngừa thoát vị đĩa đệm mà bạn có thể áp dụng trong cuộc sống hàng ngày.

Tuy thoát vị đĩa đệm là một vấn đề phức tạp và không thể hoàn toàn ngăn ngừa, nhưng bằng cách duy trì lối sống lành mạnh và chú ý đến sức khỏe của cột sống, bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và giữ cho cột sống khỏe mạnh.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến thoát vị đĩa đệm, hãy tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ để được tư vấn và điều trị chính xác. Bác sĩ sẽ có khả năng đưa ra phương pháp điều trị phù hợp dựa trên tình trạng của bạn.

Hãy luôn quan tâm và chăm sóc cho sức khỏe cột sống của bạn, vì cột sống là nền móng cho hoạt động hàng ngày của chúng ta.